Bloğumuz DİN HİZMETLERİ ALAN BİLGİSİ TESTİ (DHBT)Sınavı için açılmıştır.Ücretsizdir.
25 Temmuz 2013 Perşembe
HAC VE UMRE ÖZET BİLGİLER
1-Hac kelimesi sözlükte; Saygı duyulan büyük ve önemli bir yere yönelmek, ziyaret etmek, bir yere gidip gelmek.
Bir fıkıh terimi olarak hac; İmkânı olan Müslümanların Belirlenmiş zaman içinde Kâbe, Arafat, Müzdelife ve Mina’da belli dini görevleri şart ve usulüne uygun olarak yerine getirmek suretiyle yapılan ibadeti ifade eder.
2-Hac ibadeti; Hicretin 9. Yılında farz kılınmıştır. Farz oluşu Kitap, Sünnet ve icma-ı ümmet ile sabittir. Haccın farz oluşunun Kur’an’daki delili şu ayetlerdir:
“Gücü yetenlerin Haccetmesi Allah’ın insanlar üzerinde bir hakkıdır” (Al-i İmran; 97)
“İnsanlar arasında Haccı ilan et ki, gerek yaya olarak gerek uzak yollardan gelen yorgun develer üzerinde sana gelsinler” (Hac; 27)
3-Hac ayları: Şevval ve Zilkade ayları ile Zilhicce ayının ilk on günüdür.
Şafii: Zilhiccenin 10. Günü Hac aylarına dâhil değildir.
Maliki: Zilhicce ayının tamamı Hac aylarına dâhildir.
4-Hac menasikinin yapıldığı mekânlar; Metaf, Mes’a, Arafat, Müzdelife ve Mina’dır.
Hac Günleri:
5-Eyyam-ı malumat (Belirli günler): Zilhicce’nin ilk 10 günüdür. Tervife, Arafe ve Kurban günleri bunlardandır.
6-Eyyam-ı Teşrik (Teşrik tekbirlerinin alındığı günler): Arefe günü (9 Zilhicce) sabahından Bayramın dördüncü (13 Zilhicce) gününe kadar 5 gündür. Beş vakit namazın farzlarından sonra tekbir alınan günlerdir.
7-Yevm-i Teriye (Terviye günü): Zilhicce’nin 8. Günüdür. Hacıların, bu gün sabah namazını Mekke’de kılıp güneş doğduktan sonra Mina’ya çıkmaları ve geceyi Mina’da geçirmeleri sünnettir.
8-Yevm-i Arefe (Arefe günü): Zilhicce’nin 9. Günüdür. Haccın en önemli rüknü olan Vakfe Arafat denilen bölgede bu gün yapılır.
9-Yevm-i Nahr (Kurban kesme günü): Zilhicce’nin 10. Günüdür.
10-Eyyam-ı Nahr (Kurban kesme günleri): Zilhicce’nin 10. 11. ve 12. Günleridir. Hacılar bu günlerde Mina’da bulunduğundan bunlara “Eyyam-ı Mina” (Mina günleri) de denir.
11-Hükmü itibarıyla Haccın çeşitleri:Farz Hac,Vacip Hac,Nafile Hac
12-Edası itibarıyla Haccın çeşitleri:İfrad Hac,Temettu Hac,Kıran Hac
13-Haccın Müstakil Farzları:
-Hanefi:İhrama girmek – Şart,Arafat’ta vakfe yapmak –Rükün,Kâbe’yi tavaf etmek -Rükün
Şafii:İhrama girmek,Arafat’ta vakfe yapmak
Kâbe’yi tavaf etmek,Say yapmak,Saçları tıraş etmek veya kısaltmak,Bu rükünlerin çoğu (en az dördü) arasında tertibe uymak.
MALİKİ-HANBELÎ:
İhrama girmek
Arafat’ta vakfe yapmak
Kâbe’yi tavaf etmek
Say yapmak.
14-Haccın Müstakil Vacipleri,
-Hanefi:Say yapmak,Müzdelife’de vakfe yapmak,Şeytan taşlamak,Saçları tıraş etmek veya kısaltmak,Veda tavafı yapmak
-Şafii-Hanbeli:İhrama mikattan girmek,Cemrelere taş atmak,Müzdelifede vakfe yapmak,Bayramın 1, 2 ve 3.Günlerinde Mina’da gecelemek,Veda tavafı yapmak
-Maliki:Telbiye,Müzdelife’de gecelemek,Tıraş olmak veya saçları kısaltmak,Eyyam-ı teşrikte Mina’da gecelemek
15-Haccın Müstakil Sünnetleri:Kudüm tavafı
Mekke, Arafat ve Mina’da hutbe okunması
Arefe gecesi Mina’da gecelemek,Bayram gecesi Müzdelife’de gecelemek,Bayram günlerinde Mina’da kalmak (Diğer mezheplere göre vaciptir)
16-İhramın Farzları:
Niyet
Telbiye
17- Hac için afaktan (Mikat dışından) gelenler için ihrama girecekleri belli yerler vardır ki, bunlar beş yerdir. Bunların her birine “Mikat” denir. Çoğulu “Mevakıt” dır. Bunlar: “Zülhuleyfe, Zati Irk, Cuhfe, Karn, Yelemlem” denilen yerlerdir. Bu yerlere gelmeden önce ihrama girebilirler. Öyle ki, Süveyş yolu ile hacca gidenler
18- Mekke şehri çevresinde belli bir sahaya “Mekke Haremi, Harem Bölgesi” denir. Bu bölgenin dışında olup mikatlara kadar uzayan sahaya da “Hill” adı verilir.
Hill Bölgesinin Mekke’ye en yakın yeri, batı tarafından üç-dört mil uzaklıkta bulunan “Ten’îm” adındaki yerdir.Hill sözü, ihrama son vermek manasına da kullanılır.
19-Hac için bir bedel tutmaya, “İhcac” denir. Böyle kendi yerine başkasını gönderen kimseye de, “Âmir”; “Menûb, Mahcücün anh” denir.
20-İhsar, lûgatta, bir kimseyi istediği yere ulaşmaktan alıkoymak ve hapsetmek manasınadır. Din deyiminde: “Hac için ihrama girmiş bir kimsenin, Arafat’da vakfe ile Ziyaret tavafından alıkonması, Umre için ihrama girmiş olanın da tavafdan engellenmesi” demektir. Bu şekilde engellenen kimseye “Muhsar” denir.
21-Haccın Farz Olmasının Şartları
Müslüman olmak,
Ergenlik çağına ulaşmış olmak,
Akıllı olmak,
Hür olmak,
Aslî ihtiyaçlarına ve evine dönünceye kadar âile ferdlerine yetecek, yol ve vasıta masraflarını karşılayacak kadar paraya sahip bulunmak.
İslâm memleketi olmayan yerde müslüman olan kişi, haccın farz olduğunu bilmek.
22-Haccın Edasının Farz Olma Şartları
Vücudun sıhatte olması,
Yol emniyetinin bulunması,
Kadının, kocası veya mahreminin (oğlu, kardeşi, babası gibi, nikâhlanması câiz olmayan bir yakınının) yanında bulunması.
Kocası ölen veya boşanmış olan kadının iddetinin bitmiş olması,
Hapislik gibi bir engelin bulunmaması.
23-Haccın Sıhhatinin Şartları
İhram (Hac niyeti ile ihrama girmek) Zaman (Zilhicce ayı) Mekân (Kâbe ve Arafat)
İslâm. (Yani müslüman olmak)
24-İhram, kişinin kendini geçici kaygı ve bağımlılıklardan kurtarışının sembolüdür
25-Arafat vakfesi, insanın dünyaya ayak basışını ve kıyamette Allah’ın huzurunda bekleyişini hatırlatır.
26-İhram sözlükte “haram etmek, kendini mahrum bırakmak” anlamına geldiği gibi, “tâzim edilmesi gereken zamana veya mekâna girmek ve bunlara saygı duymak” anlamına da gelir.
27-Harem Bölgesi. Mekke ile etrafında, bitkileri koparılmamak ve av hayvanlarına zarar verilmemek üzere belirli sınırlar içindeki emniyetli bölgedir.
28-Hil Bölgesi. Hil bölgesi, Harem bölgesi ile Mîkat yerleri arasındaki yerlerdir. Bu bölgede ikamet edenlere Mîkatî veya Hillî denir. Hillî, Hil bölgesinde yaşayan kişi anlamındadır. Mîkatîler gerek hac gerek umre için Harem bölgesine girmeden bulundukları Hil bölgesinde ihrama girerler.
29-Âfâk Bölgesi. Harem ve Hil bölgelerinin dışında kalan yerlere Âfâk denir. Hil bölgesi dışından doğrudan Mekke’ye veya Harem bölgesine gelenlerin ihramsız geçmemeleri gereken beş nokta, Hz. Peygamber tarafından belirlenmiştir. Bunlardan her birine “mîkat”, bu noktaların sınırladığı ve Hil bölgesi dışında kalan yerlere de “Âfâk” ve bu yerlerde yaşayan insanlara da Âfâký denir ki uzaklardan gelen anlamındadır.
30-Arafat Vakfenin Yeri. Vakfenin yeri, Arafat bölgesidir. Arafat bölgesinin Mekke tarafındaki sınırı, “Urene vadisi”dir. Urene vadisi dışında Arafat bölgesinin her yerinde vakfe yapılabilir. Bu vadi Arafat bölgesinden değildir. Burada bulunan “Nemîre Mescidi”nin kıble (kuzeybatı) tarafından bir kısmı da vakfe yerinin dışında kalmaktadır.
32-Cem`-i takdîm: Arefe günü Arafat’ta öğle ve ikindi namazlarının öğle vakti içinde birleştirilerek birlikte kılınması sünnettir. Buna cem`-i takdîm denir.
33-Tavaf Çeşitleri:Ziyaret tavafından başka, hacla ilgili olan ve olmayan farz, vâcip, sünnet ve nâfile başka tavaflar da vardır. Ancak hepsinin sıhhat şartları, vâcipleri, sünnetleri ve yapılış şekli aynıdır.
Hacla ilgili olarak “kudüm tavafı”, “ziyaret tavafı” ve “vedâ tavafı” olmak üzere üç tavaf vardır. Umrede yapılan tavafa ise umre tavafı denir. Bunlar ilgili yerlerde açıklanmıştır. Hac ve umre ile ilgili olmayan diğer tavaflar ise şunlardır:
1. Nezir Tavafı. Tavaf etmeyi adayan kişinin, nezrini yerine getirmesi vâciptir. Bunun için zaman belirlenmişse, belirlenen zamanda, zaman tayini yapılmamışsa uygun bir zamanda adanmış olan tavaf yerine getirilir.
2. Tahiyyetü’l-mescid Tavafı. Bir mescide girildiğinde kılınması sünnet olan tahiyyetü’l-mescid yerine, Mescid-i Harâm’a her girildiğinde hürmeten ve mescidi selâmlamak için bir tavaf yapmak müstehaptır. Buna selâmlama tavafı anlamında tahiyyetü’l-mescid tavafı denir. Hac veya umre gereği yapılacak olan tavaf bunun yerini tutar.
3. Tatavvu Tavafı. Mekke’de bulunulan süre içinde hac ve umre ile ilgili olarak yapılan tavaflar dışında, fırsat buldukça yapılan nâfile tavaflardır. Diğer ibadetler gibi, başlanılmış olan nâfile bir tafavın bitirilmesi de vâcip olur. Uzak yerlerden gelmiş olan kimselerin nâfile tavaf yapmaları, Mescid-i Harâm’da nâfile namaz kılmalarından efdaldir. Hac mevsimi dışında Mekkeliler için de hüküm aynıdır.
34-İlk Tehallül. Hanefî mezhebinde, cinsel ilişki dışındaki ihram yasaklarının kalkmasını sağlayan ilk tehallül ancak saçların tıraş edilmesi veya kısaltılması ile olur. İlk tehallülün gerçekleşmesi için tertibe uymak gerekmediği gibi daha önce taş atma ve kurban kesme nüsüklerini yapmış olmak da gerekmez. Bayramın ilk günü fecr-i sâdıktan sonra tıraş olmakla ilk tehallül gerçekleşir ve cinsel ilişki dışındaki bütün ihram yasakları kalkar. Fakat Akabe Cemresi’ne taş atmak, kurban kesmek, hatta ziyaret tavafını yapmakla -tıraş olmadıkça- ne ilk ne de ikinci tehallül gerçekleşir. Şâfiîler’e göre ilk tehallül taş atma, tıraş olma veya ziyaret tavafından herhangi ikisini yapmakla; Mâlikî ve Hanbelîler’e göre ise Akabe Cemresi’ne ilk günkü taşları atmakla gerçekleşir.
35- İkinci Tehallül. İkinci tehallül cinsel ilişki dahil bütün ihram yasaklarının kalkması demektir. İlk tehallülden sonra ziyaret tavafının da yapılmasıyle olur. Şayet henüz tıraş olmadan ziyaret tavafı yapılmışsa, tıraş olmakla ilk ve ikinci tehallül her ikisi birden gerçekleşir. Hanefîler dışındaki diğer üç mezhepte, ikinci tehallül için ziyaret tavafından başka sa`yin de yapılmış olması gerekir. Çünkü onlara göre sa`y vâcip bir nüsük değil, haccın rükünlerindendir.
36-Umre, ihrama girerek tavaf ve sa`y yaptıktan sonra tıraş olup ihramdan çıkmaktan ibarettir. Hanefî ve Mâlikîler’e göre müslümanın ömründe bir defa umre yapması müekked sünnettir. Şâfiî ve Hanbelîler’e göre ise farzdır.
37-Umrenin Farz ve Vâcipleri:Hanefîler’e göre, umrenin farzları ihram ve tavaf olmak üzere ikidir. Bunlardan ihram şart, tavaf ise rükündür. Şâfiî ve Hanbelîler’e göre bu dört nüsük yani ihram, tavaf, sa`y ve tıraş birer rükündür. Mâlikî mezhebinde ise, ilk üçü rükün, tıraş ise vâciptirHac ve umre menâsikiyle ilgili olarak kesilen kurbanlara hedy denir. Hedy, Kâbe’ye ve Harem bölgesine hediye olmak üzere kesilen kurban demektir.
38-MENASİK: Hac ve Umre’nin edasıyla ilgili farz ,vacip ve sünnet olan amellerin tamamına menasik denir. 39-TEHLİL:”La ilahe illallah…”lafzıyla başlayan Allah’a olan tevhid inancının ifade edilişidir. 40-TEKBİR:”Allahüekber…”lafzıyla başlayan ve Allah’ın en büyük olduğunu ifade eden zikirdir.. 41-TAVAF:Hacer-i Esved köşesi hizasından niyetle başlayarak, Kabe’nin etrafında yedi defa dönmektir. Bu dönüşe yürüyerek güç yetiremeyenler, diğer imkanları kullanarak da yapabilirler. 42-ŞAVT:Tavaf’daki bu dönüşlerden her birine şavt denir.
43-IZTIBA:Erkeklerin tavaf esnasında sağ omuzlarını koluyla birlikte açık bulundurmalarıdır.
44-İSTİLAM:Tavaf’a başlarken ve Tavaf esnasında her bir şavt’ta Hacer-i Esved’i selamlamaya verilen isimdir.
45-TAVAF NAMAZI: Farz, vacip, sünnet ve nafile olan her Tavaf’tan sonra kılınan iki rekat vacip namazdır.
46-SAY: Safa’dan başlayıp Merve’de bitmek üzere dört gidiş ve üç gelişten ibaret olan bir yürüyüştür. Bu yürüyüşe gücü yetmeyenler tekerlekli sandalye ile de yapabilirler.
47-MİKAT: Hill bölgesini dünyanın diğer bölgelerinden ayıran sınıra verilen isimdir.Harem ve Hill bölgeleri dışında yaşayan dünya müslümanları Hac veya Umre yapmak niyetiyle Mekke’ye gelirken bu sınırlarda ihrama girerler.
48-HERVELE: Erkeklerin say yaparken yeşil direkler arasında kısa adımlarla koşmaya yakın hızda yürümelerine verilen isimdir.
49-HALK ve TAKSİR: Umre’nin bitiminde erkeklerin ihramdan çıkmak için saçlarının tamamını kestirmelerine “Halk” bir miktar kestirmelerine ise “Taksir” denir. Hanımların ise saçlarının herhangi bir yerinin ucundan az miktarda kestirmeleri ihramdan çıkmaları için yeterlidir.
50-KABE: Yeryüzünde ibadet maksadıyla inşa edilen ilk bina olup, bulunduğu alan Allah ( cc) katında dünyanın en kıymetli yeridir.
51-HACER İ ESVED: Kabe’nin doğu köşesine tavafa başlama işareti olarak konmuş olan ve Hz.Muhammed (S.A.V) tarafından cennetten gönderildiği haber verilen koyu renkli taştır.
52-MÜLTEZEM KAPISI:Kabe’nin kapısına verilen isimdir. Hacer-i Esved köşesi ile kapının olduğu yer arasına da Mültezem denmektedir.
53-RÜKN-Ü YEMANİ:Kabe’nin güney köşesi olup tavaf esnasında Hacer-i Esved?e gelmeden önce istilam edilen yerdir.
54-KİSVE:Saf ipekten dokunan ve üzerinde ayetler yazılı olan siyah renkli Kabe örtüsüdür.
55-HATİM / HİCRİ İSMAİL:Kabe’nin kuzey duvarı önünde bulunan yarım daire şeklindeki duvara “Hatim” denir. Bu duvarla Kabe arasındaki boşluğa ise “Hicri İsmail” denir. Burası Kabe’nin iç kısmı ile aynı hükümde olup içinde sadece nafile namazlar kılınabilir.
56-MAKAM-I İBRAHİM:Hz. İbrahim(A.S)’ın Kabe’yi inşa ederken iskele olarak kullandığı ve ayak izlerinin bulunduğu taşın olduğu yer ve çevresidir.
57-ZEMZEM: Allah ( cc)’ın, Hz. Hacer ve oğlu Hz.İsmail’e ihsan ettiği ve kaynağı Kabe’nin yanında bulunan suyun adıdır.
58-SAFA VE MERVE: Kabe’nin doğu tarafında yaklaşık 350m mesafeli, Sa’y ibadetinin başlangıç ve bitiş yeri olan iki tepenin adıdır.
59- CEM-İ TEHÎR Birincisinin vakti çıktıktan sonra, iki vaktin namazını birlikte kılmaktır. Hac’da, bayram gecesi Müzdelife’de akşam ve yatsı namazlarını yatsı vakti girdikten sonra birlikte kılmak vâciptir.
60- CEMRELER Mina’da birbirine birer ok atımı uzaklıkta “3″ taş kümesi (cemre) vardır. Bunlar:
• Akabe Cemresi (Cemre-i Akabe veya Cemre-i Kübrâ): Halk arasında “Büyük Şeytan” denir.
• Orta Cemre (Cemre-i Vüstâ): Halk arasında “Orta Şeytan” denir.
• Küçük Cemre (Cemre-i Ûla): Halk arasında “Küçük Şeytan” denir.
Şeytan taşlama, (remy-i cimâr) bu üç cemre’ye yapılır.
61- CİNÂYET Hac’da cezâyı gerektiren fiil ve davranışlara “cinâyet” denir.
62- DEM Koyun ve keçi cinsinden olan kurbana “dem” adı verilir.
63- FEVÂT Süresi içinde Arafat vakfesine yetişememek, vakfenin vaktini kaçırmak demektir.
64- FİDYE İbadette yapılan kusur ve noksanların tamamlanması için ödenen cezâlara “fidye” denir.
65-MUHRİM İhrâma giren kimseye ihramlı olduğu sürede “muhrim” denir.
66-İZÂR Belden aşağıya dolanan peştemal gibi örtüye “izâr” denir.
67-RİDÂ Belden yukarıya örtülen havlu ve benzeri örtüye “ridâ” denir.
YETERLİLİK SINAVI KUR'AN-I KERİM BİLGİLERİ
YETERLİLİK SINAVI KUR'AN-I KERİM BİLGİLERİ
1-İlk inen ayetler Alak suresinin ilk 5 ayetidir.
2-Medine de ilk nazil olan sure Bakara suresidir.
3-Medine de son inen sure Nasr suresidir.
4-Kuran-ı Kerimdeki surelerin genel kabulüyle , 86 tanesi Mekki 28 sure de Medeni.
5– Kuran-ı Kerimde 114 tane sure vardır.
6-Kuran-ı Kerimde 14 tane tilavet secdesi vardır:
Araf 206, Rad 15, Nahl 41, İsra 107, Meryem 58, Hacc18, Furkan 60, Neml 25, Secde 15, Sad 24, Fussilet37, Necm 62, İnşikak21. Alak 19
7-Tilavet secdesi ile biten sureler : Araf süresi -Necm süresi -Alak süresi
8-Nebilerin ismiyle isimlenen sureler : Yunus, Hud, Yusuf, İbrahim, Muhammed, Nuh sureleri
9-Ayet sayısına göre Mekki surelerin en büyüğü :Şuara suresi 227 ayet
10-Sure kelimesiyle başlayan sure Nur Süresi
11-Besmele iki defa zikredilen sure Neml Suresi
12-Besmele ile başlamayan sure Tevbe (Berae) suresi
13-İki nebinin ismi ile biten sure Alâ Suresi
14-Esma-ül Hüsna’dan birisiyle başlayan sure Rahman Suresi
15-Peygamber efendimizin kadınlara öğretilmesi emir buyurduğu sure Nur suresi
16-Kendisinde iki tane secde ayeti olan sure Hacc suresi
17-Ahmed ismi kendisinde zikredilen sure Saff suresi 6. ayet
18-”Ey Nebi” hitabı beş defa zikredilen sure Ahzab suresi
19– Rasullahın Zehrevan diye isimlendirdiği sureler Bakara ve Ali imran sureleri
20-Mekkede müşriklere karşı Kuran-ı açıktan ilk okuyan sahabe Abdullah b. Mesut
21-Rasullahın Kuran’ın zirvesi buyurduğu sure Bakara suresi
22-Bedir gazvesini anlatan süre Enfal süresi
23– Uhud gazvesini anlatan süre Ali imran 121-190
24– Hendek gazvesini anlatan süre Ahzab 9-27
25-Tebük gazvesini anlatan süre Tevbe 38-125
26– Peygamber efendimizin hicretini anlatan süre Tevbe 40
27-Mirac hadisesini anlatan süre Necm süresi
28-İfk hadisesini anlatan süre Nur süresi 11-26
29-Musa a.s ile Hızır a.s kıssasını anlatan süre Kehf 60-82..
30-Kuran-ı Kerimin toplama komisyonu başkanı olan sahabi Hz.Zeyd Bin Sabit.
31-Kuran-ı Kerim,Hz.Ebubekir zamanında Mushaf haline getirildi.
32-Kuran-ı Kerim, Hz.Osman zamanında çoğaltılıp dağıtılmıştır.
33-Kuran-ı Kerimde hakkında en çok ayet inen kavim İsrailoğullarıdır.
34-İmam Asım kıraat imamımızdır.Ravileri:1.Ravi:Eb
35-Asım Kıraatı, yeryüzündeki Müslümanların büyük çoğunluğu Asım kıratını ve Hafs kıratını kullanmaktadır.Mushaflarda bu kırata göre basılmaktadır.
36-Enfal:Savaş ganimetleri demektir.
37-İsra suresini diğer bir adı da Beni İsrail suresidir.
38-Hicr:Medinenin kuzeyinde vaktiyle Semud kavminin yaşadığı bir yerin adıdır.
39-Abdestin farz olduğunu belirten sure ve ayet; Maide suresi 5 ve 6.cı ayetleridir.
40-Kuran-ı Kerimin ilk defa harekelerini göstermek için noktalama koyan;Ebul Esved ed-Düeli.
41-Kuranın harekelenmesi işine en son şeklini veren alim;Halil Bin Ahmet.
42-Baştan sona kadar tek bir konuyu anlatan sure Yusuf suresidir.
43-Mekke de son nazil olan sure;Müminun suresidir.
44-Abdullah Bin Mesud, tefsir alanında ün kazanmış bir sahabidir.
45-Kendisin Tercumanül Kuran ve Bahrul-İlim sıfatı verilen müfessir sahabi Abdullah Bin Abbas.
46-Garibul-Kuran terimi,Kuranda herkes tarafından anlaşılmayan kelimeleri ifade eder.
47– Müsebbihat olarak isimlendirilen sureler;hadid,haşr,saff,Cuma ve teğabun sureleridir.
48-Hudeybiye antlaşmasının gerçekleştiği olay, Fetih suresinde konu edilmiştir.
49-Seyyit Kutub’un tefsirinin adı Fizilali Kur’an.
50-Muhammed Hamdi Yazır’ın tefsirinin adı Hak Dini Kur’an Dili.
51-Hurf’u Seb’a :Kur’an’ı Kerim’in yedi harf üzerine inmesidir.
52-Kuran’ın bugünkü haliyle kitap halinde toplanılmış şekline ”Mushaf” denir. “ Mushaf”, “iki kapak arasındaki sayfalar” anlamına gelen bir kelimedir
53-Kur’an’ın bölünmüş olduğu 30 parçadan (fasikül) her birine cüz denir.
54-Vahiy katipleri: Zeyd ibn Sabit başkanlığında Ömer, Osman, Ali, Talha, Sad, Ebu Derda, Mikdad, Übey ibn Kab, Ebu Musa el-Eşari ve Abdullah ibn Mesud’dur.
55-Kuran, Arapça olarak kaleme alınan ilk mukaddes kitaptır. “Kuran Tarihi”, Prof. M. Hamidullah, s. 59
56– Mekke de ilk vahiy katibi: Abdullah b.Sa”d b. Ebi Sarh”tır.Medine de ise ilk vahiy katibi Übeyy b.Ka”b “ tır.Ondan sonrada Zeyd b.Sabit Ali b.Ebİ Talib
57– “Sebu’t-Tivel* olarak isimlendirilen sureler ;Bakara, A’raf, Nisa, Al-i Imran, En’am, Maide, Enfal
58-Taberi’nin yazdigi tefsirin tam adı;Camiu’l-Beyan an Te’vTli Ayi’l-Kur’an
59-Sebu’l-Mesani, Fatiha suresinin diger adıdır.
60-İstinsah yapılırken Kureyş lügatı esas alınmış ve çoğaltılan Mushaflar Basra, Küfe, Şam,Mekke, Yemen’e gönderilmiştir.
61-Hizb: Kur’an-ı Kerim’in her 5 sayfasına “1 Hizb” denir. Bir cüz 20 sayfa olduğuna göre 1 Cüzde 4 Hizb vardır.
62-Cebrail kimin kılığında insan şekline bürünürdü: DIHYE EL KELBİ
63-Kuranın en uzun ayeti : BAKARA 282 Bu ayetin diğer adı: MÜDAYENE AYETİ
64-Kur’an-ı Kerim’in ayet sayıları üzerinde ilim adamlarının değişik beyanları vardır Şöyle ki: Nafi’a göre: 6217, Şeybe’ye göre: 6214, Küfe alimlerine göre: 6236, Mısırlılara göre: 6219, Şamlılara göre: 6226, Zemahşeri’ye göre: 6666 ayettir
65-Kur’ânın,hızlı okunduğu tilavet tarzına hadr denir.
66-Halen elimizde bulunan Mushaflardaki vakıf işaretleri Secâvendî’ye aittir.
67-Kur’ân-ı Kerim’in en yavaş okunduğu tilavet tarzına tahkik denir.
68-Ayet :Kur’an-ı Kerimin her bir cümlesine AYET denir.
69-Sure :Kur’an’ın ayetlerden oluşan her bir bölümüne SÛRE denir
70-Cüz : Kur’an-ı Kerimin 20 sayfadan oluşan herbir bölümüne CÜZ denir.
71-Mekkede vahy’edilen ayetlere MEKKÎ, Medinede inen ayetlere MEDENİ denir.
72-Sahâbeden, Kur’ân tefsirine dair en çok rivâyette bulunan ve tefsir alanında ün kazanan kişiler:
a. Ali b. Ebî Tâlib (40/660).
b. Abdullah b. Mes’ûd (32/652).
c. Ubeyy b. Ka’b (30/650).
d. Abdullah b. Abbâs (68/687).
e. Ebû Musa’l-Es’arî (44/664).
f. Zeyd b. Sâbit (45/665).
g. Abdullah b. Zübeyr (73/692)
73-Kur’an’ın kelimeleri:Medenî Kavle göre : 77.934′dür.Mekkîlerce :77.437′dir.
74– Sûre itibariyle Kur’an’ın ortası:Mücâdele süresidir.
75– Âyet itibariyle Kur’an’ın ortası:Şuarâ süresindeki (Ve in nezunnuk’e)’dir veya (Ye’fikün) veyahut (Fe elkas-seharatü) dür.
76– Kelime itibariyleHac süresindeki (Azabül harik) veya (Vel cülud)’dur.
77- Harf itibariyle Kehif süresindeki (Malem testetı’ aleyhi sabra) veya az yukarıdaki (Lekad ci’te şey’en nükrâ) veya daha yukarıdaki (Velyetelattaf) dır.Bu kelimenin (T) si birinci yarıda, (L) si ikinci yarıda kalır.
78-Kur’an ilmi,”Tefsir” ve “Kıraat” olmak üzere ikiye bölünürKur’an’ın muhtelif vecihlerle okunmasını öğreten müesseselere “Dâri Huffâz,Dâri Kurrâ” denir. Kur’an okuyanlara Kurra’ denir. Ahdi Risalette meşhur olan
79– Kur’an okuyanlara Kurra’ denir. Ahdi Risalette meşhur olan
80-Sahabe Kurra’ şunlardır:Hazreti Osman, Hazreti Ali, Übey ibni Kâ’b, Zeyd ibni Sabit, Abdullah ibniMes’ud, Ebüd-Derda’, Ebu Musa El-Eş’arî.
81-Tabiînden olan meşhur Kurra’ şunlardır:
Medine’de:Saîd ibni Müseyyeb, Urve, Sâlim ve Zöhri.
Mekke’de:Atâ’, Mücahid, Tâvus, İkrime.
Basra’da:Âmir, Nasr bini Âsım, Yahya bini Ya’mer.
Kûfe’de:Alkame, Esved, Mesruk, Said bini Cübeyr, Şa’bî ve Nahaî.
Şam’da:Mugire bini Ebî Şihab vesaire
82– Tehaddi:Kur’an-ı Kerim edip ve şairlere meydan okuyor ve bir sure veya ayetinin benzerini getirmelerini istiyor. Kur’an’ın bu şekilde meydan okumasına Tehaddi denir.
83-Mukataat-I Süver :29 sürenin basında geçen 14 harftir. İkisi Medeni 14′ü ise Mekki sürelerde geçer
84-Kuran-ı Kerim 42 vahiy katibi tarafından yazılmıştır. En meşhurları Mekke’de Abdullah b. Sa’d Medine’de ise Übey ibni Kab’dır.
85– Kuran da zikredilen en büyük rakam :100 bin rakamı saffat suresi 147. ayet ,en küçük rakam 1/10 Sebe:45
87-Tahkik: Kur’an okumada bütün unsurları ile tam hakkını verecek ve okuyuş hassasiyetinde en son imkanı kullanarak Kur’an okuma tarzıdır.
87“Tertil”: Kur’an dura dura acele etmeden anlaya anlaya okumaya denir
88-Hadr:Tecvidli hızlı okuma.
89-Tedvir:Tahkik ile hadr arasındaki okuma tarzı.
90-Hz. Muhammed’e (sav) ilk vahiy Mekke’de ki Hira Mağarasında gelmiştir. İlk vahiy “İkra” ayetleridir.
91-Hz. Peygamberin (sav) vahiy alış şekilleri yani vahyin mertebeleri altı şekilde olmuştur:
1- Altı ay süren sadık rüyalar şeklinde gerçekleşmiştir.
2- Uyanıkken melek görünmeksizin vahyi Peygamberin kalbine ilka buyurması ile gerçekleşir.
3- Melek insan suretinde temessül etmesi ile gerçekleşir.
4- Melek çan sesine benzer bir surette hitap ederdi ki en zor olanı buydu.
5- Cebrail asli suretinde görülmüştür.
6- Miraçta olduğu, gibi Allah’tan vahiy vasıtasız olarak almıştır.
3-Vahiy Peygamber Efendimize kırk yaşında Ramazan ayında bir pazartesi günü gelmiştir.
92-KUR’AN’ı Kerim 23 yılda tedrici olarak nazil olmuştur. Bunun 12 yıl 5 ay 13 günü Mekke’de 9 yıl 9 ay 9 günü ise Medine’de gerçekleşmiştir. Mekke’de inen sürelere Mekki, Medine’de inen sürelere ise Medeni süreler denir.
93-Mukataat-I Süver:29 sürenin basında geçen 14 harftir. İkisi Medeni 14′ü ise Mekki sürelerde geçer.
94- KUR’AN ayetleri kağıt, bez, deri parçaları, taş, tuğla, kürek kemikleri üzerine yazılmıştır.
95-Süre ve ayetler tevkifidir. Yani vahye Müsteniddir.
96- Ayet…:Alamet, nişan, ibret manasına gelir. Mekki, Medeni: Muhkem, mütaşabih diye sınıflandırılır.
96-Süre…: Yüksek makam, derece, şeref, alamet manasına gelir. 114 süre 30 cüz vardır. Bakara, en uzun; Kevser ise en kısa süredir. Tuval, miun, mesani ve mufassal olarak 4′e ayrılır.
97-Kıraat; okumak demektir. Kurra; KUR’AN’ı Kerim’i ezberleyen ve başkasına öğretendir. Hz. Osman (ra), Hz. Ali (ra), Ubey b. Ka’b (ra) sahabeden olan kurralardandır.
98-Mütevatir olan 7 kıraat vardır. Bunlar İbni Kesir, Nafi, İbni Amir, Ebu Amr, Hamza, Kisai ve Asım kıraatleridir.
99-Mütevatir biz hadiste Peygamber Efendimiz “KUR’AN’ı kerim yedi harf üzerine nazil olmuştur.” Buyurur
100-Kur’an’ın İcazı:KUR’AN belagat ve fesahat, nazm-ı acip ve üslubu garip, gaybten haberler, geçmiş asırları beyan noktasında mucizevidir
101-Surelerin başındaki besmele konusunda Hanefiler ” Müstakil bir ayettir. Sürenin cüz’ü değildir. Ayırmak için teberrüken yazılmıştır. Hanbeliler “Fatihanın başından bir ayettir.” derler.
102-Rivayet ve nakillere dayanarak yapılan tefsirlere rivayet, rivayet tefsirine dayanarak ulemanın ayetleri tefsir etmesine ise dirayet tefsiri denir.
103-Mutezile’nin kurucularından Ebu Huzeyl Allaf Abbasi halifesi Me’muna hocalık yapmıştır. Me’mun ise mutezile alimlerinden olan Ahmet b. Ebu Duad’ın kışkırtmasıyla KUR’AN’ın mahluk olduğunu bütün İslam alimlerine kabul ettirmeye çalışmıştır.
104-Resulullahın Kuranın zirvesi diye isimlendirdiği sure Bakara suresidir.
105-Kuran-ı Kerimin kalbi diye zikredilen sure Yasin suresir.
106-Kuran-ı Kerimin ilk defa harekelerini göstermek için noktalama koyan;Ebul Esved ed-Düeli.
107-Kuranın harekelenmesi işine en son şeklini veren alim;Halil Bin Ahmet.
108-Baştan sona kadar tek bir konuyu anlatan sure Yusuf suresidir.
109-Mekke de son nazil olan sure;Müminun suresidir.
110-Mekke de ilan edilen sure;Necm suresidir.
111-Tefsir alanında tasavvufi boyut ve özellikleri ön plana çıkaran olayalara İşari tefsir denir.
112-Kendisin Tercumanül Kuran ve Bahrul-İlim sıfatı verilen müfessir sahabi Abdullah Bin Abbas.
113- Mekke döneminde nazil olmuştur ve 118 ayettir. İlk 10 ayetinde takva sahiplerinin vasıflarını beyan eden, adını ilk ayette geçen ve bu vasıfları taşıyanları niteleyen bir kelimeden alan sure Mü’minün Suresi
114-Mekke döneminde nazil olmuştur ve 9 ayettir. İnsanları çekiştiren, alay eden kimsenin durumunu kınayarak, bu gibi kimselerin varacağı yerin ateş olduğunu bildirir. İnsanları arkadan çekiştiren,
115- “Aksâmü’l-Kur’ân” ifadesi Kur’ân’daki yeminler
116- “Seb’u’t-tıvâl” Bakara, A’râf, Nisa, Âl-i İmrân, En’âm, Mâide, Enfâl
117- “Müşkilü’l-Kur’ân” ifadesinin tanımı) Aralarında tenakuz ve ihtilaf olduğu zannedilen ayetlere denir.
118- Vücuh: “Lafızları aynı, anlamları farklı olan kelimelerdir” tanımını ifade eder,
119-Kur’ân ve Sünnetin açık hükümlerine aykırı olarak yapılan tefsirlere ,İlhâdî tefsir
120- Taberî’nin kaleme aldığı tefsirin özgün adı Câmiu’l-Beyân An Te’vîli Âyi’l-Kur’ân
121- Meâl :Her yönüyle aynen aktarılması mümkün olmayan bir sözün başka bir dile yaklaşık olarak çevirisidir. Özellikle Kur’an tercümeleri için kullanılmaktadır.
122- Tefsir :Kur’an-ı Kerim’i usûlüne göre açıklamak ve yorumlamak demektir.
123-Mukâbele :Kur’an-ı Kerim’i, birinin yüzünden veya ezbere okuması, diğerlerinin de onu takip etmesidir.
124- Kerim’i harekeleme ve noktalama işlemi hangi dönemde Emeviler döneminde gerçekleşmiştir.
125- Kur’an-ı Kerim’in belgeye dayalı olarak toplanması için kurulan komisyonun başkanı Zeyd bin Sabit
126- Kıraat-ı Aşere İmamları ve Râvîleri:
1-İmâm Nâfî (Kalun ve Verş)
2-İmâm İbn Kesîr (El-Bezzî – Kunbul)
3-İmâm Ebû Amr ( Ed-Dûrî- Sûsî)
4-İmâm İbn Âmir (Hişâm-İbn Zekvân)
5-İmâm Âsım (Ebû Bekir Şu´be-Hafs b. Süleyman (Bizim ve Müslümanların çoğunun kıraat imâmı)
6-İmâm Hamza (Halef- Hallad)
7-İmâm Kisâî (Ebû Hâris-Dûrî)
8-İmâm Ebû Ca´fer ( Îsâ b. Verdân-Süleymân b. Cemmâz)
9-İmâm Ya´kûb(Ruveys-Ravh)
10-İmâm Halef (İshâk- İdrîs)
127- Kur’an’ın muhtevası :
1) Îtikâd.
2) İbâdetler.
3) Muâmelât.
3) Ukubât.
4) Ahlâk.
5) Nasîhat ve Tavsiyeler.
6) Va’d ve Vaîd.
7) İlmî Gerçekler.
Kıssalar ve Duâlar.
128- Mekkî Sûreler’in özellikleri :Âyetler genelde “Ey insanlar!” hitâbıyla başlar, sûre başlarında kasemler çokça yer alır, önceki peygamberlerin kıssaları anlatılır.
129- Medenî Sûreleri:Âyetler genelde “Ey iman edenler, ey kitap ehli” hitaplarıyla başlarlar; evlilik, mîrâs, cihâd âyetlerini ihtivâ eder, münâfıklardan bahseder.”
130- Muhkem ayet :Açık ifâdeli âyetlerdir
131-Müteşâbih ayet :Birden fazla anlama gelen ayetlerdir
-Besmele: Tevbe suresinin dışında bütün surelerin başında besmele vardır.Nelm suresinin 30. Ayetinde gecmesi nedeniyle Kuran ın bir ayeti olduğunda ihtilaf yoktur.
131-Secde Ayetleri:Secde ayetleri Kuran da 14 tanedir.Secde ayeti okunduğunda tilavet secdesi yapılmalıdır.Tilavet secdesi hanifilere göre vaciptir.
132-Sure: Sözlükte yüksek rütbe mevkişerefyüksek binasur gibi manalara gelir.Çoğulu suver dir.Terim olarak ayetlerden en az 3 ayetten meydana gelen başı ve sonu bulunan müstakil Kuran parcası demektir.
133-114 sure vardır.Ubey b.Kab
a göre 87 si Mekki 27si ise Meddenidir.En uzun süre 286 ayeti olan Bakara süresi en kısası ise Kevser Suresidir. Kuran ın surelere ayrılması tevkifidir yani vahye dayanır.
134-Surelerin Tertibi:Surelerin terkibinde farklı görüşler mevcuttur.
135-Surelerin Tasnifi:
Es- Sebut tuvel: En uzun 7 sure demektir.
El Miun:Birinci gruptan sonra gelen ve ayet adedi yüz civarında olan surelerdir.
El Mesani: Ayet adedi 100 den az olan surelerdır.(Azhap suresinin basından Kaf suresine kadar)
El Mufassal: Mushafın son bölümü olup Kaf suresinin başından Nas suresinin sonu.
136- VAKIF:”Kelime üzerinde kıraata tekrar başlamak niyetiyle adet olduğu şekilde nefes alacak kadar bir zaman sesi kesmekten”ibarettir.
137-İBTİDA:”ilk defa okumaya başlamaya veya vakıftan sonra kıraata devam etmek için tekrar başlamaya” denir.
138-İNZÂL VE TENZİL :Kur’ân’ın M. 610 yılında Ramazan ayında Kadir gecesinde toptan dünya semasına, Beytü’l-İzze’ye indirilmesine inzâl, parça parça âyetler hâlinde vahiy yolu ile Hz. Muhammed (a.s.)’e indirilmesine ise tenzîl denir.
139-AYET:Sözlükte “açık alâmet, işâret, emâre, iz ve nişâne” demektir. Çoğulu ây ve âyât’tır. Allah’ın varlığına delâlet eden şeylere ve peygamberlerin hak olduğunu ispat eden mucizelere de âyet denir.
140-VAHİY KATİPLERİ:Hz. peygamberin(s.a.s) İslâm’ın ilk günlerinden itibaren vahiy kâtipleri ittihâz etmiş, inen âyetleri onlara yazdırmıştı. Tefsir usulü kaynaklarında verilen bilgilere göre, Kur’ân’ın bir arada toplanması üç merhalede gerçekleşmiştir. Kur’ân Hz. Muhammed (s.a.s)’in zamanında yazılmış, Hz. Ebu Bekir’in zamanında bir araya toplanmış ve Hz. Osman’ın zamanında da, kitap haline getirilerek çoğaltılmıştır. Zeyd b. Sabit, Kur’ân’ı Hz. Peygamber (s.a.s)’in zamanında yazı ile kaydettiklerini haber vermiştir (ez-Zerkeşî el-Burhân fi Ulumi’l-Kur’ân, Mısır 1972, I, 235).
Mekke’de ilk vahiy kâtipliğini Abdullah b. Sa’d b. Ebi Sarh, Medine de ise, Ubey b. Ka’b yapmıştır. Ondan sonra Zeyd b. Sabit bu görevi devamlı sürdürmüştür.
141-KIRAAT: “Bir okuyucunun ses ve söz aracılığı ile iradeli olarak harflerden kelimeler, kelimelerden cümle ya da cümleler oluşturmak suretiyle meydana getirdiği Kur’ân metnini (kıraatini) acele etmeksizintecvid disiplini doğrultusunda yavaş yavaş kendisine veya bir başkasına
duyuracak şekilde okumasıdır”.
142-TİLAVET: “Harflerin edası ve kelimelerin anlamı açısından diğer okuma biçimleri olan kıraat ve tertîl’in özelliklerini kapsamakla birlikte onlara nisbetle daha çok itinalı, anlam ağırlıklı ve hatta ilahî kelamın anlaşılmasından onu tecrübe ekmeye yönelik bir okuma biçimidir”
143-Hafız:Kur’an’ın bütün metnini ezberleyen ve uygun şekilde ( tecvid) okuyabilen kişiye hafız denir. Hz. Muhammed ilk hafız olarak kabul edilir. Kur’an’ı uygun bir şekilde ve güzel bir tutum ve sesle okumaya tilavet denir. Müslümanlar günlük ibadet olan namazı kılabilmek için Kur’an’dan en azından küçük bir kısmı ( ayet) ezberlemek, bilmek zorundadırlar.
144-AHRÛF-İ SEB’A:Yedi harf. Ahrufü`s-Seb`a :Kur`an-i Kerim`in lafizlari ve kiraati ile yedi vecih veya lehce.
145-AHKAMÜ`L-KUR`AN:İbadat, muamelat ve ukubatla ilgili ayetlerin tefsirini konu alan ilim dali ve dalda yazilan eserlerin ortak adi.
146-AHSENÜ`KASAS-:Hz.Yusuf`un Kur`an-ı Kerim`de anlatılan hayat hikayesi.
147-AKSÂMÜ’L-KUR’ÂN :Kur’ân’ın yeminleri anlamına gelen aksâmü’l-Kur’ân, Kur’ân’da geçen yeminleri konu edinen tefsîr usulünde bir bilim dalıdır
148-EVSAD-I MUFASSAL:Tarık” sûresinden “Lem yekûn” sûresinin sonuna kadar olan sûreler Evsat-ı Mufassal’dır.
149-FEZAİLÜ’L-KUR’AN: Kur’an’ın bazı sûre ve âyetlerinin faziletinden bahseden rivayetleri bir araya getiren ilme fezâilü’l-Kur’ân denilmiştir.
150-GARİBÜ`L KUR`AN:Kur`an-i Kerim`deki garip lafizlarin tefsirini konu alan ilim dali ve dalda yazilan eserlerin ortak adi.
151-HAVASSU’L-KUR’AN:Kur’an’ı Kerim’in bazı ayet ve surelerinin özelliklerinden bahseden ilimdir.
152-İCAZ:Kur`an`in özlü olusu, kelime ve cümlelerinin derin ve essiz anlamlar tasimasina icaz denir.
153-İ‘’RABUL-KUR’AN:Kur’an’ın diliyle ilgili ilimlerin başında Kur’an’ın dil bilgisi bakımından doğru okunup yazılmasından ve farklı vecihlerin ne gibi anlam kaymaları ve zenginliği ortaya çıkardığından bahseden i‘râbü’l-Kur’ân gelir
154-İSRA:İsrâ,Peygamberimiz Hz.Muhammed (s.a.v.)’in bir gece Allah tarafından Mekke’deki Mescid-i Haram’dan Kudüs’teki Mescid-i Aksa’ya götürülmesidir. .
155-KISAR-I MUFASSAL:Hücurat” sûresinden “Burüc” sûresinin sonuna kadar olan sûreler Tıval-ı Mufassal’dır. “Tarık” sûresinden “Lem yekûn” sûresinin sonuna kadar olan sûreler Evsat-ı Mufassal’dır. Bundan sonraki sûreler de, Kısarı Mufassal’dır. Bu sûrelere “Mufassal” denilmesinin sebebi, bunların birbirlerinden arka arkaya Besmele ile ayrılmış bulunmalarıdır
156-KÜTÜB-Ü EHADİS:.İlahi kitaplar:Tevrat, zebur, inci,Kur`an-i Kerim.
157-KÜTÜB-Ü MÜNZELE:Allah tarafindan indirilmis olan kutsal kitaplar.
158-MUFASSAL:Kur’ân’ın sonundaki kısa sûrelere denir Hucurât sûresinden Bürûc sûresine kadar 36 sûreye tıval-ı mufassal, Bürûç’tan Leyl sûresine kadar olan 7 sûreye evsat-ı mufassal, Leyl’den Nâs sûresine kadar olan 22 sûreye de kısar-ı mufassal denir
159-MÜDAYENE AYETİ:Kur’an’da en uzun ayet Müdayene= (Borçlanma) Ayeti diye bilinen Bakara suresinin 282. ayetidir.Bakara suresinin 282.ayetine Müdayene ayeti denir.
160-MÜCMEL : Mânâsı anlaşılmayacak derecede Özet halde ve îzâha muhtaç söz, kısa ifade.
161-MÜTEŞABİH : Birbirine benzeyen. Usûl-i fıkha göre, Kur’ân-ı Ker’îm ve hâdîs-i şerifte geçen ve ne kasdedildiği kesin olarak bilinemeyen söz. Çoğulu: Müteşâbihât.
162-MÜTEVATİR: Yalan üzerinde toptan birleşmeleri akılca imkânsız olan bir topluluğun, aynı şekilde başka bir topluluktan rivayet etmiş olduğu haber veya hadîs
163-MÜŞKİLÜ’L-KUR’AN: Kuran okurken zihne takılan ayetler
164-MUAVVİZATEYN:Felak , nas sureklerinin ikisine birden verilen isim.
165-MÜTEŞABİH AYETLER:Birden fazla manaya gelen , manası açık olmayıp manasında kapalılık bulunan, açıklamaya ihtiyaç duyulan ayetlere müteşabih ayetler
166-NASS:Dini bir terim olarak – geniş anlamıyla- Kur`an ve Sünnet metinlerini ifade eder.
166-NÜZUL-İ KUR`AN:Peygamber Efendimize Allah tarafindan Kur`an ayetlerinin gelmesine denir.Bu ayetleri Cibri-i Emin`in getirmesine de, inzal, tenzil denir.
167-SİYAK-SİBAK:Kur’an-ı Kerim’in bir ayetini yorumlarken, konu ve kitap bütünlüğüne dikkat etmek ilmidir.
168-TERTİL:Kur’an’ı ağır ağır, kelime ve harflerin hakkını vererek güzelce okuma.
169-ULUMU’L-KUR’AN :Cem’ul-Kur’ân, Esbabu’n-Nüzûl, -ve’1-mensuh vb. gibi Kur’ân-ı Kerîm’le doğrudan irtibatı olan konuları inceleyen ilim. Başka bir ifadeyle; Kur’ân’a hizmet eden veya Kur’an’a dayanan ilimlere ulûmu’1-Kur’ân denir
170-VÜCUH VE’N-NEZAİR :Kur’ân-i Kerîm’de bir lafzın bir kaç mânâda kullanılmasına “vucûh” denir. Birden fazla kelimenin aynı mânâda kullanılmasına da “nezâir” denir
171-ZELLETÜ’L-KÂRÎ:Manası değişecek şekilde Kur`an-ı yanlış okumak.Buna zelletu`l-kari denir.Anlamı“Okuyanın sürcmesi,“ yanı yanlış okuması demektir.
172-ZEVATU’R-RA:Elif Lâm Râ ile başlayan Yûnus,Hûd,Yûsuf, Ra’d,İbrahim ve Hicr sûrelerine verilen isimdir.Felak ve Nas surelerine; MUAVİZETEYN,Bakara ve Ali İmran surelerine;ZEHREVAN,Târık suresinden Beyyine suresine kadar olan surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L MUVASSAT,Zilzâl suresinden Nâs suresine kadar olan bütün surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L KISAR,Hucurât suresinden Buruc suresine kadar olan surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L MUFASSAL,Bakara-Ali İmran-Nisa-Maide-En’am-A’raf-E
173-Kur’an-ın yavaş yavaş inmesine ne ad verilir?Tencimü’l Kur’an
174-Hz. İsa zamanında, gökten indirilmesi istenen bir sofradan bahsedildiği için Sofra anlamına gelen sureye ne ad verilir?Maide
175-Ayetler arasında uyum ve ahengi açıklayan ilim veya kavrama ne denir?Tanasub’ul Ayat
176-Medine dedi en meşhur vahiy katibi aşağıdakilerden hangisidir?Übey b.Kab
177-Kur’anın çoğaltılmasına hangi yılda başlanmıştır?H .25
178-Kur’anın anlaşılmasında çağdaş bir yöntem olan İşaret sistemini ön plana çıkaran ilim dalına ne ad verlir?Sembolik
179-Elif,Lam,Ra ile başlayan surelere ne ad verilir?Zevatu’r Ra
180-Bir ayetin bir surede birden fazla tekrarlanmasına ne ad verilir?Terdit
181-Tercümânu’l- Kur’ân ve İlim denizi Ünvanına Abdullah b. Abbas aittir.
182-Medine medresesini kuran ve burada meşhur talebeler yetiştiren alim Ubeyy b. Ka’b
183-Yasin suresinde anlatılan kavim Ashabı Karye
184-Rasulullah’a yolculuk ve misafirlikte olmayıp, yerleşik durumda iken gelen vahye Hadari denir.
185-Enfal suresinin diğer adı Ganimet
186-Kur’an ı Kerimde surelerin başında okuyanın ve dinleyenin ilgisini çekmek için söze tatlı, akıcı, ince ve güzel bir üslupla başlamasına Fevatihu’s suver denir.
188-Kur’an hristiyanlar için NASRANİ tabiri kullanır .
189-Ruhu’l Kudüs kelimesi Kur’an´ da Cebrail anlamda kullanılmıştır.
190-İçerisinde ‘ Beni Nadir ‘ olayı geçen sure Haşr Suresi
191-Yolculukta namazın kısatılması ile ilgili ayet Nisa-101
192-Kur’an ve Sünnetde ´Hadd-i Kazf´ olarak adlandırılan ceza Zina iftirası cezası
193- Savaş Ganimeti ‘ anlamına gelen sure Enfal
194-Ayetler ve sureler arasında icmal-tafsil, umumilik-hususilik, aklilik-hissilik,
sebep-müsebbeb, benzerlik-zıtlık gibi mana irtibatı sağlamaya Tenasüb denir.
195-Sebe suresinde geçen Sebelileri cezalandırmak amacıyla onlara gönderilen sel baskınına Seylü-l arim
196- Kur’an’ı Kerim’in Mücadele suresinin her ayetinde “ALLAH” kelimesi vardır.
197-Allah (c.c.) kelimesi Kur’an’da 2697defa zikredilmiştir.
198-Kur’an’ı Kerim’de tek ismi zikredilmiş kadın Hz. Meryem.
199-Kur’an ayrıca Kelamullah, Kitabullah, Furkan, Tenzil, Mushaf, Kitab, Nur ve Ümmülkitap isimleriyle bilinir.
200-En meshur rivâyet tefsirleri ve müellifleri şunlardır.
1. İbn Cerîr et-Taberi (Câmiu’l- Beyân an Te’vîli Âyi’l- Kur’ân.)
2. İbn Ebî Hâtim(Tefsiru’l- Kur’âni’l- Azîm Musneden an Rasûlillâhi ve’s- Sahâbeti ve’t- Tâbiîn.)
3. Ebu’l- Leys Semerkandî (Tefsiru Ebi’l- Leys.)
4. el-Vâhidî (el-Vecîz fî Tefsiri’l- Kur’âni’l- Azîz.)
5. el-Begavî (Meâlimu’t- Tenzîl.)
6. İbn Atiye (el-Muharraru’l- Vecîz fî Tefsiri Kitâbi’l- Azîz.
7. İbn Kesîr (Tefsiru’l- Kur’âni’l- Azîm.)
8. Celâluddîn es-Suyutî ( ed-Dürrü’l- Mensûr fi’t- Tefsir bi’l- Me’sûr)
b. İcmâlî Tefsir:Kur’ân âyetlerinin icmâlî olarak (kısaca) tefsir edilmesidir. Bu metotla yapılan tefsire, daha çok radyo ve televizyon konusmalarında rastlanır.Bu çesit tefsire; Celâleyn tefsiri, Ferîd Vecdî’nin Tefsiru’l- Kur’âni’l- Kerim ve Mucemmeu’l- Buhûsi’l- İslâmiyye’nin hazırladığı Tefsiru’l- Vasît’i misâl olarak zikredebiliriz.
c. Mukâren Tefsir (Karsılastırmalı Tefsir):Müfessir tefsirini yapacağı âyetin tefsiri için daha önce yazılan tefsirlere mürâcaat eder. Müfessirlerin değisik tefsir metotları ile yaptıkları tefsirlerini karsılastırır. Bu görüsler içinde itimat ettiği görüsü alır, tercih etmediği görüsleri terkeder.Âlûsî’nin “Rûhu’l- Meânî” tefsiri mukâren tefsire örnek olarak gösterilebilir.
201-Dirâyet tefsiri; rivâyetlere münhasır kalmayıp Arap dili ve edebiyâtı, dînî ve felsefî ilimler ile çesitli müspet ilimlere dayanılarak yapılan tefsirdir. Bu kaynaklarla yapılan tefsire de “dirâyet tefsiri” veya “re’y ile tefsir” ya da “ma’kûl tefsir” denir.
-Dirâyet tefsiri kendi arasında ikiye ayrılır:
1. Mutlak Dirâyet Tefsiri. Kendisinde muayyen bir görüsün meselâ; sûfî, felsefî veya fennî görüsün hâkim olmadığı dirâyet tefsiridir. Simdi de bu tarzda yazılmıs birkaç önemli mutlak dirâyet tefsir ve müfessirlerini zikredelim:
1. Fahruddin er-Razî (Mefâtîhu’l- Gayb (Tefsir-i Kebîr).
2. Kâdî Beydavi (Envâru’t- Tenzîl ve Esrâru’t- Te’vîl.)
3. Nesefî( Medârikü’t- Tenzîl ve Hakâkiku’t- Te’vîl.)
4. el-Hâzin(Lübâbu’t- Te’vîl fî Meâni’t- Tenzîl.)
5. Ebu Hayyân el-Endelûsî (el-Bahru’l- Muhît.)
6. Hatîb Sirbînî (es-Sirâcü’l- Münîr.)
7. Ebussuûd Efendi ( İrsâdü’l- Akli’s-Selîm İlâ Mezâye’l- Kur’âni’l-Kerim.)
2.Mukayyed Dirâyet Tefsiri:Mukayyed Dirâyet Tefsiri kendi arasında bazı bölümlere ayrılır:
a. Tasavvufî/Sûfî Tefsir( 1. Nazarî Sûfî/Tasavvufî Tefsir. 2.İsârî veya Amelî Tefsir.)
b. Felsefî Tefsir.
c. Fıkhî Tefsir.
d. Fennî Tefsir.
e. Edebî-İçtimaî Tefsir( 1. Edebî Tefsir. 2. İçtimaî Tefsir.)
f. Lügavî Tefsir.
g. Târihî Tefsir.
h. Fırka Tefsirleri.
ı. İlhâdî Tefsir.
Kaynak:
-TDV.İslam Ansiklopedisi
-Osman Keskioğlu,Kuran-ı Kerim Bilgileri
-DİB ,Kavramlar Sözlüğü.
-İlahiyat Ders Notları.
1-İlk inen ayetler Alak suresinin ilk 5 ayetidir.
2-Medine de ilk nazil olan sure Bakara suresidir.
3-Medine de son inen sure Nasr suresidir.
4-Kuran-ı Kerimdeki surelerin genel kabulüyle , 86 tanesi Mekki 28 sure de Medeni.
5– Kuran-ı Kerimde 114 tane sure vardır.
6-Kuran-ı Kerimde 14 tane tilavet secdesi vardır:
Araf 206, Rad 15, Nahl 41, İsra 107, Meryem 58, Hacc18, Furkan 60, Neml 25, Secde 15, Sad 24, Fussilet37, Necm 62, İnşikak21. Alak 19
7-Tilavet secdesi ile biten sureler : Araf süresi -Necm süresi -Alak süresi
8-Nebilerin ismiyle isimlenen sureler : Yunus, Hud, Yusuf, İbrahim, Muhammed, Nuh sureleri
9-Ayet sayısına göre Mekki surelerin en büyüğü :Şuara suresi 227 ayet
10-Sure kelimesiyle başlayan sure Nur Süresi
11-Besmele iki defa zikredilen sure Neml Suresi
12-Besmele ile başlamayan sure Tevbe (Berae) suresi
13-İki nebinin ismi ile biten sure Alâ Suresi
14-Esma-ül Hüsna’dan birisiyle başlayan sure Rahman Suresi
15-Peygamber efendimizin kadınlara öğretilmesi emir buyurduğu sure Nur suresi
16-Kendisinde iki tane secde ayeti olan sure Hacc suresi
17-Ahmed ismi kendisinde zikredilen sure Saff suresi 6. ayet
18-”Ey Nebi” hitabı beş defa zikredilen sure Ahzab suresi
19– Rasullahın Zehrevan diye isimlendirdiği sureler Bakara ve Ali imran sureleri
20-Mekkede müşriklere karşı Kuran-ı açıktan ilk okuyan sahabe Abdullah b. Mesut
21-Rasullahın Kuran’ın zirvesi buyurduğu sure Bakara suresi
22-Bedir gazvesini anlatan süre Enfal süresi
23– Uhud gazvesini anlatan süre Ali imran 121-190
24– Hendek gazvesini anlatan süre Ahzab 9-27
25-Tebük gazvesini anlatan süre Tevbe 38-125
26– Peygamber efendimizin hicretini anlatan süre Tevbe 40
27-Mirac hadisesini anlatan süre Necm süresi
28-İfk hadisesini anlatan süre Nur süresi 11-26
29-Musa a.s ile Hızır a.s kıssasını anlatan süre Kehf 60-82..
30-Kuran-ı Kerimin toplama komisyonu başkanı olan sahabi Hz.Zeyd Bin Sabit.
31-Kuran-ı Kerim,Hz.Ebubekir zamanında Mushaf haline getirildi.
32-Kuran-ı Kerim, Hz.Osman zamanında çoğaltılıp dağıtılmıştır.
33-Kuran-ı Kerimde hakkında en çok ayet inen kavim İsrailoğullarıdır.
34-İmam Asım kıraat imamımızdır.Ravileri:1.Ravi:Eb
35-Asım Kıraatı, yeryüzündeki Müslümanların büyük çoğunluğu Asım kıratını ve Hafs kıratını kullanmaktadır.Mushaflarda bu kırata göre basılmaktadır.
36-Enfal:Savaş ganimetleri demektir.
37-İsra suresini diğer bir adı da Beni İsrail suresidir.
38-Hicr:Medinenin kuzeyinde vaktiyle Semud kavminin yaşadığı bir yerin adıdır.
39-Abdestin farz olduğunu belirten sure ve ayet; Maide suresi 5 ve 6.cı ayetleridir.
40-Kuran-ı Kerimin ilk defa harekelerini göstermek için noktalama koyan;Ebul Esved ed-Düeli.
41-Kuranın harekelenmesi işine en son şeklini veren alim;Halil Bin Ahmet.
42-Baştan sona kadar tek bir konuyu anlatan sure Yusuf suresidir.
43-Mekke de son nazil olan sure;Müminun suresidir.
44-Abdullah Bin Mesud, tefsir alanında ün kazanmış bir sahabidir.
45-Kendisin Tercumanül Kuran ve Bahrul-İlim sıfatı verilen müfessir sahabi Abdullah Bin Abbas.
46-Garibul-Kuran terimi,Kuranda herkes tarafından anlaşılmayan kelimeleri ifade eder.
47– Müsebbihat olarak isimlendirilen sureler;hadid,haşr,saff,Cuma ve teğabun sureleridir.
48-Hudeybiye antlaşmasının gerçekleştiği olay, Fetih suresinde konu edilmiştir.
49-Seyyit Kutub’un tefsirinin adı Fizilali Kur’an.
50-Muhammed Hamdi Yazır’ın tefsirinin adı Hak Dini Kur’an Dili.
51-Hurf’u Seb’a :Kur’an’ı Kerim’in yedi harf üzerine inmesidir.
52-Kuran’ın bugünkü haliyle kitap halinde toplanılmış şekline ”Mushaf” denir. “ Mushaf”, “iki kapak arasındaki sayfalar” anlamına gelen bir kelimedir
53-Kur’an’ın bölünmüş olduğu 30 parçadan (fasikül) her birine cüz denir.
54-Vahiy katipleri: Zeyd ibn Sabit başkanlığında Ömer, Osman, Ali, Talha, Sad, Ebu Derda, Mikdad, Übey ibn Kab, Ebu Musa el-Eşari ve Abdullah ibn Mesud’dur.
55-Kuran, Arapça olarak kaleme alınan ilk mukaddes kitaptır. “Kuran Tarihi”, Prof. M. Hamidullah, s. 59
56– Mekke de ilk vahiy katibi: Abdullah b.Sa”d b. Ebi Sarh”tır.Medine de ise ilk vahiy katibi Übeyy b.Ka”b “ tır.Ondan sonrada Zeyd b.Sabit Ali b.Ebİ Talib
57– “Sebu’t-Tivel* olarak isimlendirilen sureler ;Bakara, A’raf, Nisa, Al-i Imran, En’am, Maide, Enfal
58-Taberi’nin yazdigi tefsirin tam adı;Camiu’l-Beyan an Te’vTli Ayi’l-Kur’an
59-Sebu’l-Mesani, Fatiha suresinin diger adıdır.
60-İstinsah yapılırken Kureyş lügatı esas alınmış ve çoğaltılan Mushaflar Basra, Küfe, Şam,Mekke, Yemen’e gönderilmiştir.
61-Hizb: Kur’an-ı Kerim’in her 5 sayfasına “1 Hizb” denir. Bir cüz 20 sayfa olduğuna göre 1 Cüzde 4 Hizb vardır.
62-Cebrail kimin kılığında insan şekline bürünürdü: DIHYE EL KELBİ
63-Kuranın en uzun ayeti : BAKARA 282 Bu ayetin diğer adı: MÜDAYENE AYETİ
64-Kur’an-ı Kerim’in ayet sayıları üzerinde ilim adamlarının değişik beyanları vardır Şöyle ki: Nafi’a göre: 6217, Şeybe’ye göre: 6214, Küfe alimlerine göre: 6236, Mısırlılara göre: 6219, Şamlılara göre: 6226, Zemahşeri’ye göre: 6666 ayettir
65-Kur’ânın,hızlı okunduğu tilavet tarzına hadr denir.
66-Halen elimizde bulunan Mushaflardaki vakıf işaretleri Secâvendî’ye aittir.
67-Kur’ân-ı Kerim’in en yavaş okunduğu tilavet tarzına tahkik denir.
68-Ayet :Kur’an-ı Kerimin her bir cümlesine AYET denir.
69-Sure :Kur’an’ın ayetlerden oluşan her bir bölümüne SÛRE denir
70-Cüz : Kur’an-ı Kerimin 20 sayfadan oluşan herbir bölümüne CÜZ denir.
71-Mekkede vahy’edilen ayetlere MEKKÎ, Medinede inen ayetlere MEDENİ denir.
72-Sahâbeden, Kur’ân tefsirine dair en çok rivâyette bulunan ve tefsir alanında ün kazanan kişiler:
a. Ali b. Ebî Tâlib (40/660).
b. Abdullah b. Mes’ûd (32/652).
c. Ubeyy b. Ka’b (30/650).
d. Abdullah b. Abbâs (68/687).
e. Ebû Musa’l-Es’arî (44/664).
f. Zeyd b. Sâbit (45/665).
g. Abdullah b. Zübeyr (73/692)
73-Kur’an’ın kelimeleri:Medenî Kavle göre : 77.934′dür.Mekkîlerce :77.437′dir.
74– Sûre itibariyle Kur’an’ın ortası:Mücâdele süresidir.
75– Âyet itibariyle Kur’an’ın ortası:Şuarâ süresindeki (Ve in nezunnuk’e)’dir veya (Ye’fikün) veyahut (Fe elkas-seharatü) dür.
76– Kelime itibariyleHac süresindeki (Azabül harik) veya (Vel cülud)’dur.
77- Harf itibariyle Kehif süresindeki (Malem testetı’ aleyhi sabra) veya az yukarıdaki (Lekad ci’te şey’en nükrâ) veya daha yukarıdaki (Velyetelattaf) dır.Bu kelimenin (T) si birinci yarıda, (L) si ikinci yarıda kalır.
78-Kur’an ilmi,”Tefsir” ve “Kıraat” olmak üzere ikiye bölünürKur’an’ın muhtelif vecihlerle okunmasını öğreten müesseselere “Dâri Huffâz,Dâri Kurrâ” denir. Kur’an okuyanlara Kurra’ denir. Ahdi Risalette meşhur olan
79– Kur’an okuyanlara Kurra’ denir. Ahdi Risalette meşhur olan
80-Sahabe Kurra’ şunlardır:Hazreti Osman, Hazreti Ali, Übey ibni Kâ’b, Zeyd ibni Sabit, Abdullah ibniMes’ud, Ebüd-Derda’, Ebu Musa El-Eş’arî.
81-Tabiînden olan meşhur Kurra’ şunlardır:
Medine’de:Saîd ibni Müseyyeb, Urve, Sâlim ve Zöhri.
Mekke’de:Atâ’, Mücahid, Tâvus, İkrime.
Basra’da:Âmir, Nasr bini Âsım, Yahya bini Ya’mer.
Kûfe’de:Alkame, Esved, Mesruk, Said bini Cübeyr, Şa’bî ve Nahaî.
Şam’da:Mugire bini Ebî Şihab vesaire
82– Tehaddi:Kur’an-ı Kerim edip ve şairlere meydan okuyor ve bir sure veya ayetinin benzerini getirmelerini istiyor. Kur’an’ın bu şekilde meydan okumasına Tehaddi denir.
83-Mukataat-I Süver :29 sürenin basında geçen 14 harftir. İkisi Medeni 14′ü ise Mekki sürelerde geçer
84-Kuran-ı Kerim 42 vahiy katibi tarafından yazılmıştır. En meşhurları Mekke’de Abdullah b. Sa’d Medine’de ise Übey ibni Kab’dır.
85– Kuran da zikredilen en büyük rakam :100 bin rakamı saffat suresi 147. ayet ,en küçük rakam 1/10 Sebe:45
87-Tahkik: Kur’an okumada bütün unsurları ile tam hakkını verecek ve okuyuş hassasiyetinde en son imkanı kullanarak Kur’an okuma tarzıdır.
87“Tertil”: Kur’an dura dura acele etmeden anlaya anlaya okumaya denir
88-Hadr:Tecvidli hızlı okuma.
89-Tedvir:Tahkik ile hadr arasındaki okuma tarzı.
90-Hz. Muhammed’e (sav) ilk vahiy Mekke’de ki Hira Mağarasında gelmiştir. İlk vahiy “İkra” ayetleridir.
91-Hz. Peygamberin (sav) vahiy alış şekilleri yani vahyin mertebeleri altı şekilde olmuştur:
1- Altı ay süren sadık rüyalar şeklinde gerçekleşmiştir.
2- Uyanıkken melek görünmeksizin vahyi Peygamberin kalbine ilka buyurması ile gerçekleşir.
3- Melek insan suretinde temessül etmesi ile gerçekleşir.
4- Melek çan sesine benzer bir surette hitap ederdi ki en zor olanı buydu.
5- Cebrail asli suretinde görülmüştür.
6- Miraçta olduğu, gibi Allah’tan vahiy vasıtasız olarak almıştır.
3-Vahiy Peygamber Efendimize kırk yaşında Ramazan ayında bir pazartesi günü gelmiştir.
92-KUR’AN’ı Kerim 23 yılda tedrici olarak nazil olmuştur. Bunun 12 yıl 5 ay 13 günü Mekke’de 9 yıl 9 ay 9 günü ise Medine’de gerçekleşmiştir. Mekke’de inen sürelere Mekki, Medine’de inen sürelere ise Medeni süreler denir.
93-Mukataat-I Süver:29 sürenin basında geçen 14 harftir. İkisi Medeni 14′ü ise Mekki sürelerde geçer.
94- KUR’AN ayetleri kağıt, bez, deri parçaları, taş, tuğla, kürek kemikleri üzerine yazılmıştır.
95-Süre ve ayetler tevkifidir. Yani vahye Müsteniddir.
96- Ayet…:Alamet, nişan, ibret manasına gelir. Mekki, Medeni: Muhkem, mütaşabih diye sınıflandırılır.
96-Süre…: Yüksek makam, derece, şeref, alamet manasına gelir. 114 süre 30 cüz vardır. Bakara, en uzun; Kevser ise en kısa süredir. Tuval, miun, mesani ve mufassal olarak 4′e ayrılır.
97-Kıraat; okumak demektir. Kurra; KUR’AN’ı Kerim’i ezberleyen ve başkasına öğretendir. Hz. Osman (ra), Hz. Ali (ra), Ubey b. Ka’b (ra) sahabeden olan kurralardandır.
98-Mütevatir olan 7 kıraat vardır. Bunlar İbni Kesir, Nafi, İbni Amir, Ebu Amr, Hamza, Kisai ve Asım kıraatleridir.
99-Mütevatir biz hadiste Peygamber Efendimiz “KUR’AN’ı kerim yedi harf üzerine nazil olmuştur.” Buyurur
100-Kur’an’ın İcazı:KUR’AN belagat ve fesahat, nazm-ı acip ve üslubu garip, gaybten haberler, geçmiş asırları beyan noktasında mucizevidir
101-Surelerin başındaki besmele konusunda Hanefiler ” Müstakil bir ayettir. Sürenin cüz’ü değildir. Ayırmak için teberrüken yazılmıştır. Hanbeliler “Fatihanın başından bir ayettir.” derler.
102-Rivayet ve nakillere dayanarak yapılan tefsirlere rivayet, rivayet tefsirine dayanarak ulemanın ayetleri tefsir etmesine ise dirayet tefsiri denir.
103-Mutezile’nin kurucularından Ebu Huzeyl Allaf Abbasi halifesi Me’muna hocalık yapmıştır. Me’mun ise mutezile alimlerinden olan Ahmet b. Ebu Duad’ın kışkırtmasıyla KUR’AN’ın mahluk olduğunu bütün İslam alimlerine kabul ettirmeye çalışmıştır.
104-Resulullahın Kuranın zirvesi diye isimlendirdiği sure Bakara suresidir.
105-Kuran-ı Kerimin kalbi diye zikredilen sure Yasin suresir.
106-Kuran-ı Kerimin ilk defa harekelerini göstermek için noktalama koyan;Ebul Esved ed-Düeli.
107-Kuranın harekelenmesi işine en son şeklini veren alim;Halil Bin Ahmet.
108-Baştan sona kadar tek bir konuyu anlatan sure Yusuf suresidir.
109-Mekke de son nazil olan sure;Müminun suresidir.
110-Mekke de ilan edilen sure;Necm suresidir.
111-Tefsir alanında tasavvufi boyut ve özellikleri ön plana çıkaran olayalara İşari tefsir denir.
112-Kendisin Tercumanül Kuran ve Bahrul-İlim sıfatı verilen müfessir sahabi Abdullah Bin Abbas.
113- Mekke döneminde nazil olmuştur ve 118 ayettir. İlk 10 ayetinde takva sahiplerinin vasıflarını beyan eden, adını ilk ayette geçen ve bu vasıfları taşıyanları niteleyen bir kelimeden alan sure Mü’minün Suresi
114-Mekke döneminde nazil olmuştur ve 9 ayettir. İnsanları çekiştiren, alay eden kimsenin durumunu kınayarak, bu gibi kimselerin varacağı yerin ateş olduğunu bildirir. İnsanları arkadan çekiştiren,
115- “Aksâmü’l-Kur’ân” ifadesi Kur’ân’daki yeminler
116- “Seb’u’t-tıvâl” Bakara, A’râf, Nisa, Âl-i İmrân, En’âm, Mâide, Enfâl
117- “Müşkilü’l-Kur’ân” ifadesinin tanımı) Aralarında tenakuz ve ihtilaf olduğu zannedilen ayetlere denir.
118- Vücuh: “Lafızları aynı, anlamları farklı olan kelimelerdir” tanımını ifade eder,
119-Kur’ân ve Sünnetin açık hükümlerine aykırı olarak yapılan tefsirlere ,İlhâdî tefsir
120- Taberî’nin kaleme aldığı tefsirin özgün adı Câmiu’l-Beyân An Te’vîli Âyi’l-Kur’ân
121- Meâl :Her yönüyle aynen aktarılması mümkün olmayan bir sözün başka bir dile yaklaşık olarak çevirisidir. Özellikle Kur’an tercümeleri için kullanılmaktadır.
122- Tefsir :Kur’an-ı Kerim’i usûlüne göre açıklamak ve yorumlamak demektir.
123-Mukâbele :Kur’an-ı Kerim’i, birinin yüzünden veya ezbere okuması, diğerlerinin de onu takip etmesidir.
124- Kerim’i harekeleme ve noktalama işlemi hangi dönemde Emeviler döneminde gerçekleşmiştir.
125- Kur’an-ı Kerim’in belgeye dayalı olarak toplanması için kurulan komisyonun başkanı Zeyd bin Sabit
126- Kıraat-ı Aşere İmamları ve Râvîleri:
1-İmâm Nâfî (Kalun ve Verş)
2-İmâm İbn Kesîr (El-Bezzî – Kunbul)
3-İmâm Ebû Amr ( Ed-Dûrî- Sûsî)
4-İmâm İbn Âmir (Hişâm-İbn Zekvân)
5-İmâm Âsım (Ebû Bekir Şu´be-Hafs b. Süleyman (Bizim ve Müslümanların çoğunun kıraat imâmı)
6-İmâm Hamza (Halef- Hallad)
7-İmâm Kisâî (Ebû Hâris-Dûrî)
8-İmâm Ebû Ca´fer ( Îsâ b. Verdân-Süleymân b. Cemmâz)
9-İmâm Ya´kûb(Ruveys-Ravh)
10-İmâm Halef (İshâk- İdrîs)
127- Kur’an’ın muhtevası :
1) Îtikâd.
2) İbâdetler.
3) Muâmelât.
3) Ukubât.
4) Ahlâk.
5) Nasîhat ve Tavsiyeler.
6) Va’d ve Vaîd.
7) İlmî Gerçekler.
Kıssalar ve Duâlar.
128- Mekkî Sûreler’in özellikleri :Âyetler genelde “Ey insanlar!” hitâbıyla başlar, sûre başlarında kasemler çokça yer alır, önceki peygamberlerin kıssaları anlatılır.
129- Medenî Sûreleri:Âyetler genelde “Ey iman edenler, ey kitap ehli” hitaplarıyla başlarlar; evlilik, mîrâs, cihâd âyetlerini ihtivâ eder, münâfıklardan bahseder.”
130- Muhkem ayet :Açık ifâdeli âyetlerdir
131-Müteşâbih ayet :Birden fazla anlama gelen ayetlerdir
-Besmele: Tevbe suresinin dışında bütün surelerin başında besmele vardır.Nelm suresinin 30. Ayetinde gecmesi nedeniyle Kuran ın bir ayeti olduğunda ihtilaf yoktur.
131-Secde Ayetleri:Secde ayetleri Kuran da 14 tanedir.Secde ayeti okunduğunda tilavet secdesi yapılmalıdır.Tilavet secdesi hanifilere göre vaciptir.
132-Sure: Sözlükte yüksek rütbe mevkişerefyüksek binasur gibi manalara gelir.Çoğulu suver dir.Terim olarak ayetlerden en az 3 ayetten meydana gelen başı ve sonu bulunan müstakil Kuran parcası demektir.
133-114 sure vardır.Ubey b.Kab
a göre 87 si Mekki 27si ise Meddenidir.En uzun süre 286 ayeti olan Bakara süresi en kısası ise Kevser Suresidir. Kuran ın surelere ayrılması tevkifidir yani vahye dayanır.
134-Surelerin Tertibi:Surelerin terkibinde farklı görüşler mevcuttur.
135-Surelerin Tasnifi:
Es- Sebut tuvel: En uzun 7 sure demektir.
El Miun:Birinci gruptan sonra gelen ve ayet adedi yüz civarında olan surelerdir.
El Mesani: Ayet adedi 100 den az olan surelerdır.(Azhap suresinin basından Kaf suresine kadar)
El Mufassal: Mushafın son bölümü olup Kaf suresinin başından Nas suresinin sonu.
136- VAKIF:”Kelime üzerinde kıraata tekrar başlamak niyetiyle adet olduğu şekilde nefes alacak kadar bir zaman sesi kesmekten”ibarettir.
137-İBTİDA:”ilk defa okumaya başlamaya veya vakıftan sonra kıraata devam etmek için tekrar başlamaya” denir.
138-İNZÂL VE TENZİL :Kur’ân’ın M. 610 yılında Ramazan ayında Kadir gecesinde toptan dünya semasına, Beytü’l-İzze’ye indirilmesine inzâl, parça parça âyetler hâlinde vahiy yolu ile Hz. Muhammed (a.s.)’e indirilmesine ise tenzîl denir.
139-AYET:Sözlükte “açık alâmet, işâret, emâre, iz ve nişâne” demektir. Çoğulu ây ve âyât’tır. Allah’ın varlığına delâlet eden şeylere ve peygamberlerin hak olduğunu ispat eden mucizelere de âyet denir.
140-VAHİY KATİPLERİ:Hz. peygamberin(s.a.s) İslâm’ın ilk günlerinden itibaren vahiy kâtipleri ittihâz etmiş, inen âyetleri onlara yazdırmıştı. Tefsir usulü kaynaklarında verilen bilgilere göre, Kur’ân’ın bir arada toplanması üç merhalede gerçekleşmiştir. Kur’ân Hz. Muhammed (s.a.s)’in zamanında yazılmış, Hz. Ebu Bekir’in zamanında bir araya toplanmış ve Hz. Osman’ın zamanında da, kitap haline getirilerek çoğaltılmıştır. Zeyd b. Sabit, Kur’ân’ı Hz. Peygamber (s.a.s)’in zamanında yazı ile kaydettiklerini haber vermiştir (ez-Zerkeşî el-Burhân fi Ulumi’l-Kur’ân, Mısır 1972, I, 235).
Mekke’de ilk vahiy kâtipliğini Abdullah b. Sa’d b. Ebi Sarh, Medine de ise, Ubey b. Ka’b yapmıştır. Ondan sonra Zeyd b. Sabit bu görevi devamlı sürdürmüştür.
141-KIRAAT: “Bir okuyucunun ses ve söz aracılığı ile iradeli olarak harflerden kelimeler, kelimelerden cümle ya da cümleler oluşturmak suretiyle meydana getirdiği Kur’ân metnini (kıraatini) acele etmeksizintecvid disiplini doğrultusunda yavaş yavaş kendisine veya bir başkasına
duyuracak şekilde okumasıdır”.
142-TİLAVET: “Harflerin edası ve kelimelerin anlamı açısından diğer okuma biçimleri olan kıraat ve tertîl’in özelliklerini kapsamakla birlikte onlara nisbetle daha çok itinalı, anlam ağırlıklı ve hatta ilahî kelamın anlaşılmasından onu tecrübe ekmeye yönelik bir okuma biçimidir”
143-Hafız:Kur’an’ın bütün metnini ezberleyen ve uygun şekilde ( tecvid) okuyabilen kişiye hafız denir. Hz. Muhammed ilk hafız olarak kabul edilir. Kur’an’ı uygun bir şekilde ve güzel bir tutum ve sesle okumaya tilavet denir. Müslümanlar günlük ibadet olan namazı kılabilmek için Kur’an’dan en azından küçük bir kısmı ( ayet) ezberlemek, bilmek zorundadırlar.
144-AHRÛF-İ SEB’A:Yedi harf. Ahrufü`s-Seb`a :Kur`an-i Kerim`in lafizlari ve kiraati ile yedi vecih veya lehce.
145-AHKAMÜ`L-KUR`AN:İbadat, muamelat ve ukubatla ilgili ayetlerin tefsirini konu alan ilim dali ve dalda yazilan eserlerin ortak adi.
146-AHSENÜ`KASAS-:Hz.Yusuf`un Kur`an-ı Kerim`de anlatılan hayat hikayesi.
147-AKSÂMÜ’L-KUR’ÂN :Kur’ân’ın yeminleri anlamına gelen aksâmü’l-Kur’ân, Kur’ân’da geçen yeminleri konu edinen tefsîr usulünde bir bilim dalıdır
148-EVSAD-I MUFASSAL:Tarık” sûresinden “Lem yekûn” sûresinin sonuna kadar olan sûreler Evsat-ı Mufassal’dır.
149-FEZAİLÜ’L-KUR’AN: Kur’an’ın bazı sûre ve âyetlerinin faziletinden bahseden rivayetleri bir araya getiren ilme fezâilü’l-Kur’ân denilmiştir.
150-GARİBÜ`L KUR`AN:Kur`an-i Kerim`deki garip lafizlarin tefsirini konu alan ilim dali ve dalda yazilan eserlerin ortak adi.
151-HAVASSU’L-KUR’AN:Kur’an’ı Kerim’in bazı ayet ve surelerinin özelliklerinden bahseden ilimdir.
152-İCAZ:Kur`an`in özlü olusu, kelime ve cümlelerinin derin ve essiz anlamlar tasimasina icaz denir.
153-İ‘’RABUL-KUR’AN:Kur’an’ın diliyle ilgili ilimlerin başında Kur’an’ın dil bilgisi bakımından doğru okunup yazılmasından ve farklı vecihlerin ne gibi anlam kaymaları ve zenginliği ortaya çıkardığından bahseden i‘râbü’l-Kur’ân gelir
154-İSRA:İsrâ,Peygamberimiz Hz.Muhammed (s.a.v.)’in bir gece Allah tarafından Mekke’deki Mescid-i Haram’dan Kudüs’teki Mescid-i Aksa’ya götürülmesidir. .
155-KISAR-I MUFASSAL:Hücurat” sûresinden “Burüc” sûresinin sonuna kadar olan sûreler Tıval-ı Mufassal’dır. “Tarık” sûresinden “Lem yekûn” sûresinin sonuna kadar olan sûreler Evsat-ı Mufassal’dır. Bundan sonraki sûreler de, Kısarı Mufassal’dır. Bu sûrelere “Mufassal” denilmesinin sebebi, bunların birbirlerinden arka arkaya Besmele ile ayrılmış bulunmalarıdır
156-KÜTÜB-Ü EHADİS:.İlahi kitaplar:Tevrat, zebur, inci,Kur`an-i Kerim.
157-KÜTÜB-Ü MÜNZELE:Allah tarafindan indirilmis olan kutsal kitaplar.
158-MUFASSAL:Kur’ân’ın sonundaki kısa sûrelere denir Hucurât sûresinden Bürûc sûresine kadar 36 sûreye tıval-ı mufassal, Bürûç’tan Leyl sûresine kadar olan 7 sûreye evsat-ı mufassal, Leyl’den Nâs sûresine kadar olan 22 sûreye de kısar-ı mufassal denir
159-MÜDAYENE AYETİ:Kur’an’da en uzun ayet Müdayene= (Borçlanma) Ayeti diye bilinen Bakara suresinin 282. ayetidir.Bakara suresinin 282.ayetine Müdayene ayeti denir.
160-MÜCMEL : Mânâsı anlaşılmayacak derecede Özet halde ve îzâha muhtaç söz, kısa ifade.
161-MÜTEŞABİH : Birbirine benzeyen. Usûl-i fıkha göre, Kur’ân-ı Ker’îm ve hâdîs-i şerifte geçen ve ne kasdedildiği kesin olarak bilinemeyen söz. Çoğulu: Müteşâbihât.
162-MÜTEVATİR: Yalan üzerinde toptan birleşmeleri akılca imkânsız olan bir topluluğun, aynı şekilde başka bir topluluktan rivayet etmiş olduğu haber veya hadîs
163-MÜŞKİLÜ’L-KUR’AN: Kuran okurken zihne takılan ayetler
164-MUAVVİZATEYN:Felak , nas sureklerinin ikisine birden verilen isim.
165-MÜTEŞABİH AYETLER:Birden fazla manaya gelen , manası açık olmayıp manasında kapalılık bulunan, açıklamaya ihtiyaç duyulan ayetlere müteşabih ayetler
166-NASS:Dini bir terim olarak – geniş anlamıyla- Kur`an ve Sünnet metinlerini ifade eder.
166-NÜZUL-İ KUR`AN:Peygamber Efendimize Allah tarafindan Kur`an ayetlerinin gelmesine denir.Bu ayetleri Cibri-i Emin`in getirmesine de, inzal, tenzil denir.
167-SİYAK-SİBAK:Kur’an-ı Kerim’in bir ayetini yorumlarken, konu ve kitap bütünlüğüne dikkat etmek ilmidir.
168-TERTİL:Kur’an’ı ağır ağır, kelime ve harflerin hakkını vererek güzelce okuma.
169-ULUMU’L-KUR’AN :Cem’ul-Kur’ân, Esbabu’n-Nüzûl, -ve’1-mensuh vb. gibi Kur’ân-ı Kerîm’le doğrudan irtibatı olan konuları inceleyen ilim. Başka bir ifadeyle; Kur’ân’a hizmet eden veya Kur’an’a dayanan ilimlere ulûmu’1-Kur’ân denir
170-VÜCUH VE’N-NEZAİR :Kur’ân-i Kerîm’de bir lafzın bir kaç mânâda kullanılmasına “vucûh” denir. Birden fazla kelimenin aynı mânâda kullanılmasına da “nezâir” denir
171-ZELLETÜ’L-KÂRÎ:Manası değişecek şekilde Kur`an-ı yanlış okumak.Buna zelletu`l-kari denir.Anlamı“Okuyanın sürcmesi,“ yanı yanlış okuması demektir.
172-ZEVATU’R-RA:Elif Lâm Râ ile başlayan Yûnus,Hûd,Yûsuf, Ra’d,İbrahim ve Hicr sûrelerine verilen isimdir.Felak ve Nas surelerine; MUAVİZETEYN,Bakara ve Ali İmran surelerine;ZEHREVAN,Târık suresinden Beyyine suresine kadar olan surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L MUVASSAT,Zilzâl suresinden Nâs suresine kadar olan bütün surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L KISAR,Hucurât suresinden Buruc suresine kadar olan surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L MUFASSAL,Bakara-Ali İmran-Nisa-Maide-En’am-A’raf-E
173-Kur’an-ın yavaş yavaş inmesine ne ad verilir?Tencimü’l Kur’an
174-Hz. İsa zamanında, gökten indirilmesi istenen bir sofradan bahsedildiği için Sofra anlamına gelen sureye ne ad verilir?Maide
175-Ayetler arasında uyum ve ahengi açıklayan ilim veya kavrama ne denir?Tanasub’ul Ayat
176-Medine dedi en meşhur vahiy katibi aşağıdakilerden hangisidir?Übey b.Kab
177-Kur’anın çoğaltılmasına hangi yılda başlanmıştır?H .25
178-Kur’anın anlaşılmasında çağdaş bir yöntem olan İşaret sistemini ön plana çıkaran ilim dalına ne ad verlir?Sembolik
179-Elif,Lam,Ra ile başlayan surelere ne ad verilir?Zevatu’r Ra
180-Bir ayetin bir surede birden fazla tekrarlanmasına ne ad verilir?Terdit
181-Tercümânu’l- Kur’ân ve İlim denizi Ünvanına Abdullah b. Abbas aittir.
182-Medine medresesini kuran ve burada meşhur talebeler yetiştiren alim Ubeyy b. Ka’b
183-Yasin suresinde anlatılan kavim Ashabı Karye
184-Rasulullah’a yolculuk ve misafirlikte olmayıp, yerleşik durumda iken gelen vahye Hadari denir.
185-Enfal suresinin diğer adı Ganimet
186-Kur’an ı Kerimde surelerin başında okuyanın ve dinleyenin ilgisini çekmek için söze tatlı, akıcı, ince ve güzel bir üslupla başlamasına Fevatihu’s suver denir.
188-Kur’an hristiyanlar için NASRANİ tabiri kullanır .
189-Ruhu’l Kudüs kelimesi Kur’an´ da Cebrail anlamda kullanılmıştır.
190-İçerisinde ‘ Beni Nadir ‘ olayı geçen sure Haşr Suresi
191-Yolculukta namazın kısatılması ile ilgili ayet Nisa-101
192-Kur’an ve Sünnetde ´Hadd-i Kazf´ olarak adlandırılan ceza Zina iftirası cezası
193- Savaş Ganimeti ‘ anlamına gelen sure Enfal
194-Ayetler ve sureler arasında icmal-tafsil, umumilik-hususilik, aklilik-hissilik,
sebep-müsebbeb, benzerlik-zıtlık gibi mana irtibatı sağlamaya Tenasüb denir.
195-Sebe suresinde geçen Sebelileri cezalandırmak amacıyla onlara gönderilen sel baskınına Seylü-l arim
196- Kur’an’ı Kerim’in Mücadele suresinin her ayetinde “ALLAH” kelimesi vardır.
197-Allah (c.c.) kelimesi Kur’an’da 2697defa zikredilmiştir.
198-Kur’an’ı Kerim’de tek ismi zikredilmiş kadın Hz. Meryem.
199-Kur’an ayrıca Kelamullah, Kitabullah, Furkan, Tenzil, Mushaf, Kitab, Nur ve Ümmülkitap isimleriyle bilinir.
200-En meshur rivâyet tefsirleri ve müellifleri şunlardır.
1. İbn Cerîr et-Taberi (Câmiu’l- Beyân an Te’vîli Âyi’l- Kur’ân.)
2. İbn Ebî Hâtim(Tefsiru’l- Kur’âni’l- Azîm Musneden an Rasûlillâhi ve’s- Sahâbeti ve’t- Tâbiîn.)
3. Ebu’l- Leys Semerkandî (Tefsiru Ebi’l- Leys.)
4. el-Vâhidî (el-Vecîz fî Tefsiri’l- Kur’âni’l- Azîz.)
5. el-Begavî (Meâlimu’t- Tenzîl.)
6. İbn Atiye (el-Muharraru’l- Vecîz fî Tefsiri Kitâbi’l- Azîz.
7. İbn Kesîr (Tefsiru’l- Kur’âni’l- Azîm.)
8. Celâluddîn es-Suyutî ( ed-Dürrü’l- Mensûr fi’t- Tefsir bi’l- Me’sûr)
b. İcmâlî Tefsir:Kur’ân âyetlerinin icmâlî olarak (kısaca) tefsir edilmesidir. Bu metotla yapılan tefsire, daha çok radyo ve televizyon konusmalarında rastlanır.Bu çesit tefsire; Celâleyn tefsiri, Ferîd Vecdî’nin Tefsiru’l- Kur’âni’l- Kerim ve Mucemmeu’l- Buhûsi’l- İslâmiyye’nin hazırladığı Tefsiru’l- Vasît’i misâl olarak zikredebiliriz.
c. Mukâren Tefsir (Karsılastırmalı Tefsir):Müfessir tefsirini yapacağı âyetin tefsiri için daha önce yazılan tefsirlere mürâcaat eder. Müfessirlerin değisik tefsir metotları ile yaptıkları tefsirlerini karsılastırır. Bu görüsler içinde itimat ettiği görüsü alır, tercih etmediği görüsleri terkeder.Âlûsî’nin “Rûhu’l- Meânî” tefsiri mukâren tefsire örnek olarak gösterilebilir.
201-Dirâyet tefsiri; rivâyetlere münhasır kalmayıp Arap dili ve edebiyâtı, dînî ve felsefî ilimler ile çesitli müspet ilimlere dayanılarak yapılan tefsirdir. Bu kaynaklarla yapılan tefsire de “dirâyet tefsiri” veya “re’y ile tefsir” ya da “ma’kûl tefsir” denir.
-Dirâyet tefsiri kendi arasında ikiye ayrılır:
1. Mutlak Dirâyet Tefsiri. Kendisinde muayyen bir görüsün meselâ; sûfî, felsefî veya fennî görüsün hâkim olmadığı dirâyet tefsiridir. Simdi de bu tarzda yazılmıs birkaç önemli mutlak dirâyet tefsir ve müfessirlerini zikredelim:
1. Fahruddin er-Razî (Mefâtîhu’l- Gayb (Tefsir-i Kebîr).
2. Kâdî Beydavi (Envâru’t- Tenzîl ve Esrâru’t- Te’vîl.)
3. Nesefî( Medârikü’t- Tenzîl ve Hakâkiku’t- Te’vîl.)
4. el-Hâzin(Lübâbu’t- Te’vîl fî Meâni’t- Tenzîl.)
5. Ebu Hayyân el-Endelûsî (el-Bahru’l- Muhît.)
6. Hatîb Sirbînî (es-Sirâcü’l- Münîr.)
7. Ebussuûd Efendi ( İrsâdü’l- Akli’s-Selîm İlâ Mezâye’l- Kur’âni’l-Kerim.)
2.Mukayyed Dirâyet Tefsiri:Mukayyed Dirâyet Tefsiri kendi arasında bazı bölümlere ayrılır:
a. Tasavvufî/Sûfî Tefsir( 1. Nazarî Sûfî/Tasavvufî Tefsir. 2.İsârî veya Amelî Tefsir.)
b. Felsefî Tefsir.
c. Fıkhî Tefsir.
d. Fennî Tefsir.
e. Edebî-İçtimaî Tefsir( 1. Edebî Tefsir. 2. İçtimaî Tefsir.)
f. Lügavî Tefsir.
g. Târihî Tefsir.
h. Fırka Tefsirleri.
ı. İlhâdî Tefsir.
Kaynak:
-TDV.İslam Ansiklopedisi
-Osman Keskioğlu,Kuran-ı Kerim Bilgileri
-DİB ,Kavramlar Sözlüğü.
-İlahiyat Ders Notları.
KUR'ANI KERİM NOTLARI
KUR'ANI KERİM NOTLARI
- Kuran kaç yılda indirilmiştir?23 yılda
-vahyin sözlük anlamları nelerdir? gizli ve süratli bir şekilde bildirmek seslenmek gizli konuşmak fısıldamak emretmek telkin etmek ilham etmek işaret etmek yazı yazmak bir şeyi başkasına intikal ettirmek elçi göndermek ve içgüdü
-Vahyin terim anlamı nedir?Yüce Allahın insanlara ulaştırılmasını istediği mesajlarını peygamberlerine alışılmışın dışında gizli bir yolla süratli bir şekilde bildirmesidir.
-Vahyin çeşitleri nelerdir?İslam alimleri vahyi Metlüv(okunan) ve gayr-i metlüv(okunmayan) olarak 2 ye ayırmışlardır.
-Mükaşefe nedir? Kalp gözünün açılması ve gayb aleminin görülmesini sağlayan hal
-Vahiy katipleri kimlerdir?Mekke de ilk vahiy katibi: Abdullah b.Sa”d b. Ebi Sarh”tır.
Medine de ise ilk vahiy katibi Übeyy b.Ka”b “ tır.
Ondan sonrada Zeyd b.Sabit Ali b.Ebİ Talib
-Vahyin yazıldığı malzemeler nelerdir?Hurma ağacının yaprakları kabukları ve kabuklarının orta damarları – ince beyaz taşlar – kürek ve kaburga kemikleri – işlenmemiş deri – ince deri (rakk) – Çanak çömlek parçaları – Parşömen parçaları- Tahtadan yapılmış levhalar – bez parçaları.
-Vahyin nuzül aşamaları nelerdir?Vahyin yüce Allah’tan Hz.Peygamber’e inişine kadar olan nüzul aşamaları şunlardır:
Lev-i Mahfuz’a inmesi -Beytü’l izze’ye inmesi(yakın sema) -Hz.Peygamber’e inmesi
-“Kur’an dünya semasına kadir gecesinde toptan indirildi.Oradan da yirmi küsur yıl boyunca parça parça nazil oldu.” Sözü kime aittir?İbn Abbas
-Tencimu’l Kur’an nedir? Kur’an’ın Hz. Peygambere toplu olarak bir defada değil peyderpey parça parça indirilmesi demektir.
-peygamberimiz okuma yazma öğretmek amacyla kimlere görev vermiştir?erkekler için Abdullah b.Said b.El-As ile Ubade b.samit’i kadınlar için de Hafsa’yı görevlendirmiştir.
-Kur’an’ın bir cilt haline getirilmek için kurulan heyetin başkanı kimdi?Zeyd b. Sabit
-Zeyd b. Sabit’in Bu işin başına geçirilmesinin nedenleri nelerdir?
1-Zeyd uzun süre vahiy katipliği yapan bir kişi idi.
2-Resulallah hayatta iken Kur’an’ın tamamını toplamıştı.
3-Zeyd Kur’an’ın tamamını ezberleyen ve onu en güzel şekilde okuyan sahabilerden biriydi.
4-Zeyd çok zeki bir kişi idi.
5-Zeyd bütün Müslümanların güvenini kazanmış bir kişiydi.
-Hicretin 25.yılında başladığı istinsah işi 5 yılda bitmiştir.
-Kur’an’ı harekeleme ve noktalama işlemini ilk başlatan kişi Ziyad b. Sümeyye
-Kur’an’ın harekelenmesi ve noktalanması nasıl olmuştur?
-Resmü’l-Mushaf :“Kur’an’ın kelimelerinin ve harflerinin yazılışında Osman b. Affan’ın tasvip ve tercih ettiği imla şekil ve tarzı” buna Resm-i Osmani de denmektedir.
-“Mushaf-ı Osmani’nin hattına muhalefet etmek haramdır” bu söz kime aittir? Ahmed b. Hanbel
-Kur’an Hz.Peygambere vahiyle indirilmiş tevatürle nakledilmiş Mushaflarda yazılmış tilavetiyle ibadet edilen bir suresinin –dahi olsa- meydana getirilmesi için meydan okuyan Fatiha suresiyle başlayıp Nas suresiyle sona eren Allah’ın kelamıdır.
-Mekke döneminde inen ayet ve surelerde yer alan konular:şirk ve putperestliğe karşı mucadele konuları yer alır.
8-Medeni olan ayet ve surelerde yer alan konular :Çoğunda münafıklar hakkında bilgi veren kısımlar vardır.Ehli kitabın batıl inançları ve yanlış davranışlarını anlatan olaylar tarihi konular ve olaylar anlatılır.Müslümanların yaptıkları savaşlara ve savaş hükümlerine geniş yer verilmiştir.
-Hz. Osman dönemin de yazılan Kur’an’a ne ad verilmiştir?İmam
-Kur’an’ın en uzun ayeti Müdayene ayeti denilen Bakara suresinin 282.ayetidir
-Besmele Yüce yaratıcının en kapsamlı ismi olan ”Allah” adını rahmet ve merhametinin genişliğini ve sonsuzluğunu ifade eden “rahman ve rahim” sıfatlarını bir arada toplayan veciz bir ibaredir.
Neml suresinin 30. ayetinde geçmesi nedeniyle besmelenin Kur’an’ın bir ayeti olduğunda bir ihtilaf yokur.Fatiha ile diğer surelerin başındaki besmelelerin bir ayet olup olmadığı ise ihtilaflıdır.
-Hanefilere göre surelerin başında bulunan besmeleler bulunduğu süreden ayrı olarak başlı başına birer ayettir.
-İmam Şafii ye göre besmele Fatiha’nın başından bir ayettir.Ayrıca diğer surelerin başında bulunan besmelelerin de o süreden bir ayet olduğu şeklinde İmam Şafii’den rivayet vardır.
-İmam Malik’e göre sure başlarındaki besmeleler Kur’an’dan değildir.bunlar sureleri birbirinden ayırmak ve teberrük için yazılmışlardır.
18-Tevbe suresinin başında besmele olmamasının nedeni :Besmelenin güven ve rahmet içermesi bu sure ise savaşı emretmesi nedeniyledir.
-14 secde ayeti vardır.
-114 sure vardır.en uzunu 286 ayeti olan Bakara suresi en kısası ise 3 ayetten oluşan Kevser suresidir.
-Es-Sebu’t-tuvel:En uzun 7 sure demektir.Bunlar Bakara Al-iİmran Nisa Maide En’am A’raf Enfal-Tevbe
-El-Mi’un: Birinci gruptan sonra gelen ve ayet adedi yüz civarında olan surelerdir.
-El-Mesani:Ayet Adedi yüzden az olan surelerdir.
-El-Mufassal:Mushafın son bölümü olup Kaf suresinin başından Nas suresinin sonuna kadar olan sureleri içine almaktadır.
-Senetleri bakımından kıraatların çeşitleri:
1-Mütevatir kıraatır
2-Meşhur kıraat
3-Ahad kıraat
4-Şaz kıraat
5-Mevzu(uydurma) kıraat
Ahad Şaz ve mevzu kıraatlar ile Kur’an okumak caiz değildir.
-Mütevatir kıraat :Yalan üzere ittifak etmeleri aklen mümkün olmayan bir topluluğun diğer bir topluluktan rivayet ettiği kıraata denir.(en önemlisi ve derecesi yüksek olanıdır)
-Asım kıraatı: Bugün Müslümanların ekseriyeti Kur’an’ı Asım Kıraatının Hafs rivayetine göre okumaktadırlar.
-Nafi kıraatı:Mısır hariçiKuzey Afrika’da yaşayan Müslümanlar.Nafi kıraatının Verş rivayetine göre Kur’an’ı okurlar.
-Ebu Amr’ın kıraatı:Sadece sudan’ın bir kısmında okunmaktadır.
-VAKIF:”Kelime üzerinde kıraata tekrar başlamak niyetiyle adet olduğu şekilde nefes alacak kadar bir zaman sesi kesmekten”ibarettir.
-İBTİDA:”ilk defa okumaya başlamaya veya vakıftan sonra kıraata devam etmek için tekrar başlamaya” denir.
-Kur’an’ı Ker’im okuyuş şekilleri :1-Tahkik,2-Hadr, 3-Tedvir.
- Kuran kaç yılda indirilmiştir?23 yılda
-vahyin sözlük anlamları nelerdir? gizli ve süratli bir şekilde bildirmek seslenmek gizli konuşmak fısıldamak emretmek telkin etmek ilham etmek işaret etmek yazı yazmak bir şeyi başkasına intikal ettirmek elçi göndermek ve içgüdü
-Vahyin terim anlamı nedir?Yüce Allahın insanlara ulaştırılmasını istediği mesajlarını peygamberlerine alışılmışın dışında gizli bir yolla süratli bir şekilde bildirmesidir.
-Vahyin çeşitleri nelerdir?İslam alimleri vahyi Metlüv(okunan) ve gayr-i metlüv(okunmayan) olarak 2 ye ayırmışlardır.
-Mükaşefe nedir? Kalp gözünün açılması ve gayb aleminin görülmesini sağlayan hal
-Vahiy katipleri kimlerdir?Mekke de ilk vahiy katibi: Abdullah b.Sa”d b. Ebi Sarh”tır.
Medine de ise ilk vahiy katibi Übeyy b.Ka”b “ tır.
Ondan sonrada Zeyd b.Sabit Ali b.Ebİ Talib
-Vahyin yazıldığı malzemeler nelerdir?Hurma ağacının yaprakları kabukları ve kabuklarının orta damarları – ince beyaz taşlar – kürek ve kaburga kemikleri – işlenmemiş deri – ince deri (rakk) – Çanak çömlek parçaları – Parşömen parçaları- Tahtadan yapılmış levhalar – bez parçaları.
-Vahyin nuzül aşamaları nelerdir?Vahyin yüce Allah’tan Hz.Peygamber’e inişine kadar olan nüzul aşamaları şunlardır:
Lev-i Mahfuz’a inmesi -Beytü’l izze’ye inmesi(yakın sema) -Hz.Peygamber’e inmesi
-“Kur’an dünya semasına kadir gecesinde toptan indirildi.Oradan da yirmi küsur yıl boyunca parça parça nazil oldu.” Sözü kime aittir?İbn Abbas
-Tencimu’l Kur’an nedir? Kur’an’ın Hz. Peygambere toplu olarak bir defada değil peyderpey parça parça indirilmesi demektir.
-peygamberimiz okuma yazma öğretmek amacyla kimlere görev vermiştir?erkekler için Abdullah b.Said b.El-As ile Ubade b.samit’i kadınlar için de Hafsa’yı görevlendirmiştir.
-Kur’an’ın bir cilt haline getirilmek için kurulan heyetin başkanı kimdi?Zeyd b. Sabit
-Zeyd b. Sabit’in Bu işin başına geçirilmesinin nedenleri nelerdir?
1-Zeyd uzun süre vahiy katipliği yapan bir kişi idi.
2-Resulallah hayatta iken Kur’an’ın tamamını toplamıştı.
3-Zeyd Kur’an’ın tamamını ezberleyen ve onu en güzel şekilde okuyan sahabilerden biriydi.
4-Zeyd çok zeki bir kişi idi.
5-Zeyd bütün Müslümanların güvenini kazanmış bir kişiydi.
-Hicretin 25.yılında başladığı istinsah işi 5 yılda bitmiştir.
-Kur’an’ı harekeleme ve noktalama işlemini ilk başlatan kişi Ziyad b. Sümeyye
-Kur’an’ın harekelenmesi ve noktalanması nasıl olmuştur?
-Resmü’l-Mushaf :“Kur’an’ın kelimelerinin ve harflerinin yazılışında Osman b. Affan’ın tasvip ve tercih ettiği imla şekil ve tarzı” buna Resm-i Osmani de denmektedir.
-“Mushaf-ı Osmani’nin hattına muhalefet etmek haramdır” bu söz kime aittir? Ahmed b. Hanbel
-Kur’an Hz.Peygambere vahiyle indirilmiş tevatürle nakledilmiş Mushaflarda yazılmış tilavetiyle ibadet edilen bir suresinin –dahi olsa- meydana getirilmesi için meydan okuyan Fatiha suresiyle başlayıp Nas suresiyle sona eren Allah’ın kelamıdır.
-Mekke döneminde inen ayet ve surelerde yer alan konular:şirk ve putperestliğe karşı mucadele konuları yer alır.
8-Medeni olan ayet ve surelerde yer alan konular :Çoğunda münafıklar hakkında bilgi veren kısımlar vardır.Ehli kitabın batıl inançları ve yanlış davranışlarını anlatan olaylar tarihi konular ve olaylar anlatılır.Müslümanların yaptıkları savaşlara ve savaş hükümlerine geniş yer verilmiştir.
-Hz. Osman dönemin de yazılan Kur’an’a ne ad verilmiştir?İmam
-Kur’an’ın en uzun ayeti Müdayene ayeti denilen Bakara suresinin 282.ayetidir
-Besmele Yüce yaratıcının en kapsamlı ismi olan ”Allah” adını rahmet ve merhametinin genişliğini ve sonsuzluğunu ifade eden “rahman ve rahim” sıfatlarını bir arada toplayan veciz bir ibaredir.
Neml suresinin 30. ayetinde geçmesi nedeniyle besmelenin Kur’an’ın bir ayeti olduğunda bir ihtilaf yokur.Fatiha ile diğer surelerin başındaki besmelelerin bir ayet olup olmadığı ise ihtilaflıdır.
-Hanefilere göre surelerin başında bulunan besmeleler bulunduğu süreden ayrı olarak başlı başına birer ayettir.
-İmam Şafii ye göre besmele Fatiha’nın başından bir ayettir.Ayrıca diğer surelerin başında bulunan besmelelerin de o süreden bir ayet olduğu şeklinde İmam Şafii’den rivayet vardır.
-İmam Malik’e göre sure başlarındaki besmeleler Kur’an’dan değildir.bunlar sureleri birbirinden ayırmak ve teberrük için yazılmışlardır.
18-Tevbe suresinin başında besmele olmamasının nedeni :Besmelenin güven ve rahmet içermesi bu sure ise savaşı emretmesi nedeniyledir.
-14 secde ayeti vardır.
-114 sure vardır.en uzunu 286 ayeti olan Bakara suresi en kısası ise 3 ayetten oluşan Kevser suresidir.
-Es-Sebu’t-tuvel:En uzun 7 sure demektir.Bunlar Bakara Al-iİmran Nisa Maide En’am A’raf Enfal-Tevbe
-El-Mi’un: Birinci gruptan sonra gelen ve ayet adedi yüz civarında olan surelerdir.
-El-Mesani:Ayet Adedi yüzden az olan surelerdir.
-El-Mufassal:Mushafın son bölümü olup Kaf suresinin başından Nas suresinin sonuna kadar olan sureleri içine almaktadır.
-Senetleri bakımından kıraatların çeşitleri:
1-Mütevatir kıraatır
2-Meşhur kıraat
3-Ahad kıraat
4-Şaz kıraat
5-Mevzu(uydurma) kıraat
Ahad Şaz ve mevzu kıraatlar ile Kur’an okumak caiz değildir.
-Mütevatir kıraat :Yalan üzere ittifak etmeleri aklen mümkün olmayan bir topluluğun diğer bir topluluktan rivayet ettiği kıraata denir.(en önemlisi ve derecesi yüksek olanıdır)
-Asım kıraatı: Bugün Müslümanların ekseriyeti Kur’an’ı Asım Kıraatının Hafs rivayetine göre okumaktadırlar.
-Nafi kıraatı:Mısır hariçiKuzey Afrika’da yaşayan Müslümanlar.Nafi kıraatının Verş rivayetine göre Kur’an’ı okurlar.
-Ebu Amr’ın kıraatı:Sadece sudan’ın bir kısmında okunmaktadır.
-VAKIF:”Kelime üzerinde kıraata tekrar başlamak niyetiyle adet olduğu şekilde nefes alacak kadar bir zaman sesi kesmekten”ibarettir.
-İBTİDA:”ilk defa okumaya başlamaya veya vakıftan sonra kıraata devam etmek için tekrar başlamaya” denir.
-Kur’an’ı Ker’im okuyuş şekilleri :1-Tahkik,2-Hadr, 3-Tedvir.
KUR'ANI KERİM YETERLİLİK NOTLARI
KUR'ANI KERİM YETERLİLİK NOTLARI
AHRÛF-İ SEB’A:Yedi harf. Ahrufü`s-Seb`a :Kur`an-i Kerim`in lafizlari ve kiraati ile yedi vecih veya lehce.
AHKAMÜ`L-KUR`AN:İbadat, muamelat ve ukubatla ilgili ayetlerin tefsirini konu alan ilim dali ve dalda yazilan eserlerin ortak adi.
AHSENÜ`KASAS-:Hz.Yusuf`un Kur`an-ı Kerim`de anlatılan hayat hikayesi.
AHD-İ MİSAK:Allahü teâlânın ezelde rûhlara; ”Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” diye suâl edince, onlarda; ”Evet, sen bizim Rabbimizsin” diyerek verdikleri söz, yemin, anlaşma, sözleşme.
AKSÂMÜ’L-KUR’ÂN :Kur’ân’ın yeminleri anlamına gelen aksâmü’l-Kur’ân, Kur’ân’da geçen yeminleri konu edinen tefsîr usulünde bir bilim dalıdır
AMENERRASULÜ:Peygamber iman etti anlamina gelir.Bütün buyruklara ve Yüce Allah`dan gelen her vahye, Hz.Peygamberve mü`minlerin iman ettikleri bildirilir.Bakar suresinin son iki ayetini olusturan ve Amenerresulu diye anilan , mirac gecesinde peygamberimize vasitasiz sekilde vahyolunan bu ayetler, Resulullahin hadislerinde övülmüs, her zaman ve özelllikle yatmadan önce okunmasi tavsiye edilmistir.Bir
A`RAF:Cennetle cehennemi birbirinden ayiran bölgedeki surun yüksek kisminin adi
ÂYET:Sözlükte “açık alâmet, işâret, emâre, iz ve nişâne” demektir. Çoğulu ây ve âyât’tır. Allah’ın varlığına delâlet eden şeylere ve Peygamberlerin hak olduğunu ispat eden mucizelere de âyet denir
AYETÜ`L KÜRSİ :Bakara suresinin tevhid akidesini anlatan 255.ayetinin adı..
BERZAH: البرزخ : الحاجز بين شيئين، ما بين موت الإنسان وبعثهُSözlükte“engel“ anlamina gelen „Berzah“, ölüm ile baslayip, yeniden dirilmeye kadar gecen sureyi ifade eden dini bir terimdir.Insanlarin ölüm anindan itibaren ruhlarin gittigi ve kiyamete kadar gecici olarak bulundugu yer.
BEYTÜL İZZE:Kur`an-Kerim`in bir bütün halinde indirildigi ve dünya semasinda bulundugu rivayet edilen yerin adi.Beytülizze, İzzet evi anlamına gelen beytü’l-izze, Kur’ân’ın bir bütün halinde indirildiği dünya semasında (yere en yakın gökte) bulunan yerin adıdır.
BEYTİ-MAKDİS:Mukaddes ev, Küdus`deki Mescid-i Aksa. Beytül Makdis
İslâm’da üç mukaddes mescitten biri olan Kudüs’teki mescid.
EHL-İ KİTAP:Kur`an-i Kerim`de genellikle yahudiler ve hiristiyanlar icin kullanilan tabir.
ESBAB-I NÜZUL:ilmi âyet ve sûrelerin nerede ne zaman ve hangi olay hakkında nâzil olduğu konularıyla ilgilenmektedir.
ESBAB-İ NÜZUL:Tefsir ilminin ayet veya surelerin inis sebeplerini arastiran dali.
EVSAD-I MUFASSAL:Tarık” sûresinden “Lem yekûn” sûresinin sonuna kadar olan sûreler Evsat-ı Mufassal’dır.
FEDÂİLÜ’L-KUR’ÂN:Kur’ân ilimlerinden birisi de Fedâilü’l-Kur’ân (Kur’ân’ın faziletleri) ilmidir.
FEZAİLÜ’L-KUR’AN: Kur’an’ın bazı sûre ve âyetlerinin faziletinden bahseden rivayetleri bir araya getiren ilme fezâilü’l-Kur’ân denilmiştir.
GARİBÜL-HADİS:Hadis lügati niteliğindeki eserlere verilen genel isim.
GARİBÜ`L KUR`AN:Kur`an-i Kerim`deki garip lafizlarin tefsirini konu alan ilim dali ve dalda yazilan eserlerin ortak adi.
HAVASSU’L-KUR’AN:Kur’an’ı Kerim’in bazı ayet ve surelerinin özelliklerinden bahseden ilimdir.
HURÛF-I MUKATTAA(BAŞLANGIÇ HARFLERİ):Kur’ân-ı kerîmde bâzı sûre başlarında bulunan ve mânâsı açık olmayan ikisi üçü bir arada veya tek başına yazılı harfler.
İCAZ:Kur`an`in özlü olusu, kelime ve cümlelerinin derin ve essiz anlamlar tasimasina icaz denir.
İ’CÂZU’L-KUR’ÂN :Kur’an-ı Kerîm’in muciz olması. Benzerini getirmek isteyenleri aciz bırakması Peygamberliğin ilanı ile birlikte muhataplara meydana okunarak ortaya konan ve insanları acze düşüren olağanüstü şeye mucize denir.
İ‘’RABUL-KUR’AN:Kur’an’ın diliyle ilgili ilimlerin başında Kur’an’ın dil bilgisi bakımından doğru okunup yazılmasından ve farklı vecihlerin ne gibi anlam kaymaları ve zenginliği ortaya çıkardığından bahseden i‘râbü’l-Kur’ân gelir
İSRA:İsrâ,Peygamberimiz Hz.Muhammed (s.a.v.)’in bir gece Allah tarafından Mekke’deki Mescid-i Haram’dan Kudüs’teki Mescid-i Aksa’ya götürülmesidir. .
KAMERİ AYLAR:Hicrî takvimde kullanılan on iki ay. Arabî aylar da denir( Hicrî Sene).
KETEBETU’L –VAHY:Vahiy katipleri demektir
KİTAB-I MUKADDES:Hıristiyanların mukaddes bilip inandıkları Ahd-i atîk (Eski ahd) ve Ahd-i cedîd (Yeni ahd) kısımlarından meydana gelen kitab. İncîl.
KISAR-I MUFASSAL:Hücurat” sûresinden “Burüc” sûresinin sonuna kadar olan sûreler Tıval-ı Mufassal’dır. “Tarık” sûresinden “Lem yekûn” sûresinin sonuna kadar olan sûreler Evsat-ı Mufassal’dır. Bundan sonraki sûreler de, Kısarı Mufassal’dır. Bu sûrelere “Mufassal” denilmesinin sebebi, bunların birbirlerinden arka arkaya Besmele ile ayrılmış bulunmalarıdır
KUTSAL ÜÇ MESCİD:Islam`da kutsal sayilan üc mescid;Mescid-i haram Mekke`de, Mescid-i Nebevi Medine `de,Mescid-i Aksa Küdus`de.
KÜTÜB-Ü EHADİS:.Ilahi kitaplar:Tevrat, zebur, inci,Kur`an-i Kerim.
KÜTÜB-Ü MÜNZELE:Allah tarafindan indirilmis olan kutsal kitaplar.
KUTUBU’S-SELASE: Üç kitap demek olan bu tamlama bazı alimlere göre es-sahîhân ile İmâm Mâlik’in el-Muvatta’ına; bazılarına göre ise Sunen-i Erba’anın İbn Mâce’nin kitabı hariç diğer üçüne denilmiştir.
KUBA MESCİDİ:İslamda ilk bina edilen mescid Peygamber efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) hicretlerinde Medine-i münevvereye gelmeden önce Kuba denilen yerde konakladılarında ilk bina ettikleri mesciddir
MUFASSAL:Kur’ân’ın sonundaki kısa sûrelere denir Hucurât sûresinden Bürûc sûresine kadar 36 sûreye tıval-ı mufassal, Bürûç’tan Leyl sûresine kadar olan 7 sûreye evsat-ı mufassal, Leyl’den Nâs sûresine kadar olan 22 sûreye de kısar-ı mufassal denir
MÜDAYENE AYETİ:Kur’an’da en uzun ayet Müdayene= (Borçlanma) Ayeti diye bilinen Bakara suresinin 282. ayetidir.Bakara suresinin 282.ayetine Müdayene ayeti denir.
MEKKE:Kabe`nin bulundugu ve hac ile umre ibadetinin ifa edildigi kutsal sehir.
MESCİD-İ DIRAR:Münafiklarin müminlere komplolar kurmak, hazirlamak ve bozgunculuk cikarmak amaciyla yaptiklari mescid.
MESCİD-İ AKSA: Kudüs’te eski Süleyman (a.s.) mâbedinin bulunduğu yerde inşâ edilmiş olan câmiye Mescid-i Aksâ denilir.
MESCİD-İ NEBİ: Medine`de icerisinde Hz.Peygamberin kabrininde bulundugu mescid.Mescid-i Nebi`ye,Mescid-i Seadet de denir.
MİÛN NEDİR:Kur’ân’ın âyet sayısı yüzden fazla olan sûrelerine denir:
MÜCMEL : Mânâsı anlaşılmayacak derecede Özet halde ve îzâha muhtaç söz, kısa ifade.
MÜTEŞABİH : Birbirine benzeyen. Usûl-i fıkha göre, Kur’ân-ı Ker’îm ve hâdîs-i şerifte geçen ve ne kasdedildiği kesin olarak bilinemeyen söz. Çoğulu: Müteşâbihât.
MÜTEVATİR: Yalan üzerinde toptan birleşmeleri akılca imkânsız olan bir topluluğun, aynı şekilde başka bir topluluktan rivayet etmiş olduğu haber veya hadîs
MÜŞKİLÜ’L-KUR’AN: Kuran okurken zihne takılan ayetler
MUAVVİZATEYN:Felak , nas sureklerinin ikisine birden verilen isim.
MUHAZAT-İ NİSA:Erginlik caginda olan bir kiz veya kadinin, cemaatle kilinan namazda erkegin yaninda veya önünde durmasi.Buna”Muhazati nisa” denir.
MUHAREMAT:evlenmesi haram olan kadinlar anlaminda fikih terimi.
MÜTEŞABİH AYETLER:Birden fazla manaya gelen , manası açık olmayıp manasında kapalılık bulunan, açıklamaya ihtiyaç duyulan ayetlere müteşabih ayetler
NASS:Dini bir terim olarak – geniş anlamıyla- Kur`an ve Sünnet metinlerini ifade eder.
NÜBÜVVET:Allah ile insanlar arasinda dünya ve ahiretle ilgili ihtiyaclarinin giderilmesi amaciyla yapilan elcilik görevi.
NÜBÜVVET MÜHRÜ:Hz.Muhammed`in iki kürek kemigi arasinda bulunan ve nübüvvetinin alametlerinden biri sayilan ben.
NÜZUL-İ KUR`AN:Peygamber Efendimize Allah tarafindan Kur`an ayetlerinin gelmesine denir.Bu ayetleri Cibri-i Emin`in getirmesine de, inzal, tenzil denir.
SİYAK-SİBAK:Kur’an-ı Kerim’in bir ayetini yorumlarken, konu ve kitap bütünlüğüne dikkat etmek ilmidir.
TECVİD: Tecvid:Kur`an- Kerim`i okuma kaidelerini(kurallarini) ögreten bilim.Güzelleştirmek, daha iyi bir hale getirmek anlamına gelir.
TEFRİK:Çağdaş İslam fıkhı literatürüne göre, eşlerin mahkemeye başvurarak hakim kararıyla boşanmalarına tefrik denir.
TEFSİR:Kur`an-i Kerim`in anlamini aciklayan bilim
TEHARRİ:Taharri: Bir şeyin hakikatini ona vâkıf olmak için araştırmak demektir. Hakikatine vâkıf olunamadığı zaman da bir şeye zann-ı gâlib hasıl etmekten ibarettirKıbleyi bilmeyen kişinin kıbleyi araştırmasıdır.
TENCİMU’L-KUR’AN :Kur’ân ayetlerinin 23 senelik risâlet devresi içerisinde parça parça indirilmesine tencîmu’l-Kur’ân denir.
TENZİL:Kur’ân’ın Hz. Cebrail vasıtasıyla Hz. Peygamber (Sallallâhu aleyhi ve sellem) ‘e indirildiği safhaya da tenzil denir.
TERTİL:Kur’an’ı ağır ağır, kelime ve harflerin hakkını vererek güzelce okuma.
ULUMU’L-KUR’AN :Cem’ul-Kur’ân, Esbabu’n-Nüzûl, Mekki ve’1-Medenî, el-Muhkem ve’l-müteşâbih, en-Nâsih ve’1-mensuh vb. gibi Kur’ân-ı Kerîm’le doğrudan irtibatı olan konuları inceleyen ilim. Başka bir ifadeyle; Kur’ân’a hizmet eden veya Kur’an’a dayanan ilimlere ulûmu’1-Kur’ân denir
VAHY:Vahy; İlham etmek, bildirmek, süratle işaret etmek, gizlice ihbar etmek, bir şeyi gerek uyanık iken ve gerek uyku hâlinde kalbe atmak demektir.
VAHİY KÂTİPLERİ :Rasûlüllah (s.a.s)’e vahyedilen âyetleri yazanlar, kaydedenler.
VÜCUH VE’N-NEZAİR :Kur’ân-i Kerîm’de bir lafzın bir kaç mânâda kullanılmasına “vucûh” denir. Birden fazla kelimenin aynı mânâda kullanılmasına da “nezâir” denir
ZELLETÜ’L-KÂRÎ:Manası değişecek şekilde Kur`an-ı yanlış okumak.Buna zelletu`l-kari denir.Anlamı“Okuyanın sürcmesi,“ yanı yanlış okuması demektir.
ZEVATU’R-RA:Elif Lâm Râ ile başlayan Yûnus,Hûd,Yûsuf, Ra’d,İbrahim ve Hicr sûrelerine verilen isimdir.Felak ve Nas surelerine; MUAVİZETEYN,Bakara ve Ali İmran surelerine;ZEHREVAN,Târık suresinden Beyyine suresine kadar olan surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L MUVASSAT,Zilzâl suresinden Nâs suresine kadar olan bütün surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L KISAR,Hucurât suresinden Buruc suresine kadar olan surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L MUFASSAL,Bakara-Ali İmran-Nisa-Maide-En’am-A’raf-E
AHRÛF-İ SEB’A:Yedi harf. Ahrufü`s-Seb`a :Kur`an-i Kerim`in lafizlari ve kiraati ile yedi vecih veya lehce.
AHKAMÜ`L-KUR`AN:İbadat, muamelat ve ukubatla ilgili ayetlerin tefsirini konu alan ilim dali ve dalda yazilan eserlerin ortak adi.
AHSENÜ`KASAS-:Hz.Yusuf`un Kur`an-ı Kerim`de anlatılan hayat hikayesi.
AHD-İ MİSAK:Allahü teâlânın ezelde rûhlara; ”Ben sizin Rabbiniz değil miyim?” diye suâl edince, onlarda; ”Evet, sen bizim Rabbimizsin” diyerek verdikleri söz, yemin, anlaşma, sözleşme.
AKSÂMÜ’L-KUR’ÂN :Kur’ân’ın yeminleri anlamına gelen aksâmü’l-Kur’ân, Kur’ân’da geçen yeminleri konu edinen tefsîr usulünde bir bilim dalıdır
AMENERRASULÜ:Peygamber iman etti anlamina gelir.Bütün buyruklara ve Yüce Allah`dan gelen her vahye, Hz.Peygamberve mü`minlerin iman ettikleri bildirilir.Bakar suresinin son iki ayetini olusturan ve Amenerresulu diye anilan , mirac gecesinde peygamberimize vasitasiz sekilde vahyolunan bu ayetler, Resulullahin hadislerinde övülmüs, her zaman ve özelllikle yatmadan önce okunmasi tavsiye edilmistir.Bir
A`RAF:Cennetle cehennemi birbirinden ayiran bölgedeki surun yüksek kisminin adi
ÂYET:Sözlükte “açık alâmet, işâret, emâre, iz ve nişâne” demektir. Çoğulu ây ve âyât’tır. Allah’ın varlığına delâlet eden şeylere ve Peygamberlerin hak olduğunu ispat eden mucizelere de âyet denir
AYETÜ`L KÜRSİ :Bakara suresinin tevhid akidesini anlatan 255.ayetinin adı..
BERZAH: البرزخ : الحاجز بين شيئين، ما بين موت الإنسان وبعثهُSözlükte“engel“ anlamina gelen „Berzah“, ölüm ile baslayip, yeniden dirilmeye kadar gecen sureyi ifade eden dini bir terimdir.Insanlarin ölüm anindan itibaren ruhlarin gittigi ve kiyamete kadar gecici olarak bulundugu yer.
BEYTÜL İZZE:Kur`an-Kerim`in bir bütün halinde indirildigi ve dünya semasinda bulundugu rivayet edilen yerin adi.Beytülizze, İzzet evi anlamına gelen beytü’l-izze, Kur’ân’ın bir bütün halinde indirildiği dünya semasında (yere en yakın gökte) bulunan yerin adıdır.
BEYTİ-MAKDİS:Mukaddes ev, Küdus`deki Mescid-i Aksa. Beytül Makdis
İslâm’da üç mukaddes mescitten biri olan Kudüs’teki mescid.
EHL-İ KİTAP:Kur`an-i Kerim`de genellikle yahudiler ve hiristiyanlar icin kullanilan tabir.
ESBAB-I NÜZUL:ilmi âyet ve sûrelerin nerede ne zaman ve hangi olay hakkında nâzil olduğu konularıyla ilgilenmektedir.
ESBAB-İ NÜZUL:Tefsir ilminin ayet veya surelerin inis sebeplerini arastiran dali.
EVSAD-I MUFASSAL:Tarık” sûresinden “Lem yekûn” sûresinin sonuna kadar olan sûreler Evsat-ı Mufassal’dır.
FEDÂİLÜ’L-KUR’ÂN:Kur’ân ilimlerinden birisi de Fedâilü’l-Kur’ân (Kur’ân’ın faziletleri) ilmidir.
FEZAİLÜ’L-KUR’AN: Kur’an’ın bazı sûre ve âyetlerinin faziletinden bahseden rivayetleri bir araya getiren ilme fezâilü’l-Kur’ân denilmiştir.
GARİBÜL-HADİS:Hadis lügati niteliğindeki eserlere verilen genel isim.
GARİBÜ`L KUR`AN:Kur`an-i Kerim`deki garip lafizlarin tefsirini konu alan ilim dali ve dalda yazilan eserlerin ortak adi.
HAVASSU’L-KUR’AN:Kur’an’ı Kerim’in bazı ayet ve surelerinin özelliklerinden bahseden ilimdir.
HURÛF-I MUKATTAA(BAŞLANGIÇ HARFLERİ):Kur’ân-ı kerîmde bâzı sûre başlarında bulunan ve mânâsı açık olmayan ikisi üçü bir arada veya tek başına yazılı harfler.
İCAZ:Kur`an`in özlü olusu, kelime ve cümlelerinin derin ve essiz anlamlar tasimasina icaz denir.
İ’CÂZU’L-KUR’ÂN :Kur’an-ı Kerîm’in muciz olması. Benzerini getirmek isteyenleri aciz bırakması Peygamberliğin ilanı ile birlikte muhataplara meydana okunarak ortaya konan ve insanları acze düşüren olağanüstü şeye mucize denir.
İ‘’RABUL-KUR’AN:Kur’an’ın diliyle ilgili ilimlerin başında Kur’an’ın dil bilgisi bakımından doğru okunup yazılmasından ve farklı vecihlerin ne gibi anlam kaymaları ve zenginliği ortaya çıkardığından bahseden i‘râbü’l-Kur’ân gelir
İSRA:İsrâ,Peygamberimiz Hz.Muhammed (s.a.v.)’in bir gece Allah tarafından Mekke’deki Mescid-i Haram’dan Kudüs’teki Mescid-i Aksa’ya götürülmesidir. .
KAMERİ AYLAR:Hicrî takvimde kullanılan on iki ay. Arabî aylar da denir( Hicrî Sene).
KETEBETU’L –VAHY:Vahiy katipleri demektir
KİTAB-I MUKADDES:Hıristiyanların mukaddes bilip inandıkları Ahd-i atîk (Eski ahd) ve Ahd-i cedîd (Yeni ahd) kısımlarından meydana gelen kitab. İncîl.
KISAR-I MUFASSAL:Hücurat” sûresinden “Burüc” sûresinin sonuna kadar olan sûreler Tıval-ı Mufassal’dır. “Tarık” sûresinden “Lem yekûn” sûresinin sonuna kadar olan sûreler Evsat-ı Mufassal’dır. Bundan sonraki sûreler de, Kısarı Mufassal’dır. Bu sûrelere “Mufassal” denilmesinin sebebi, bunların birbirlerinden arka arkaya Besmele ile ayrılmış bulunmalarıdır
KUTSAL ÜÇ MESCİD:Islam`da kutsal sayilan üc mescid;Mescid-i haram Mekke`de, Mescid-i Nebevi Medine `de,Mescid-i Aksa Küdus`de.
KÜTÜB-Ü EHADİS:.Ilahi kitaplar:Tevrat, zebur, inci,Kur`an-i Kerim.
KÜTÜB-Ü MÜNZELE:Allah tarafindan indirilmis olan kutsal kitaplar.
KUTUBU’S-SELASE: Üç kitap demek olan bu tamlama bazı alimlere göre es-sahîhân ile İmâm Mâlik’in el-Muvatta’ına; bazılarına göre ise Sunen-i Erba’anın İbn Mâce’nin kitabı hariç diğer üçüne denilmiştir.
KUBA MESCİDİ:İslamda ilk bina edilen mescid Peygamber efendimiz Hz. Muhammed (s.a.v.) hicretlerinde Medine-i münevvereye gelmeden önce Kuba denilen yerde konakladılarında ilk bina ettikleri mesciddir
MUFASSAL:Kur’ân’ın sonundaki kısa sûrelere denir Hucurât sûresinden Bürûc sûresine kadar 36 sûreye tıval-ı mufassal, Bürûç’tan Leyl sûresine kadar olan 7 sûreye evsat-ı mufassal, Leyl’den Nâs sûresine kadar olan 22 sûreye de kısar-ı mufassal denir
MÜDAYENE AYETİ:Kur’an’da en uzun ayet Müdayene= (Borçlanma) Ayeti diye bilinen Bakara suresinin 282. ayetidir.Bakara suresinin 282.ayetine Müdayene ayeti denir.
MEKKE:Kabe`nin bulundugu ve hac ile umre ibadetinin ifa edildigi kutsal sehir.
MESCİD-İ DIRAR:Münafiklarin müminlere komplolar kurmak, hazirlamak ve bozgunculuk cikarmak amaciyla yaptiklari mescid.
MESCİD-İ AKSA: Kudüs’te eski Süleyman (a.s.) mâbedinin bulunduğu yerde inşâ edilmiş olan câmiye Mescid-i Aksâ denilir.
MESCİD-İ NEBİ: Medine`de icerisinde Hz.Peygamberin kabrininde bulundugu mescid.Mescid-i Nebi`ye,Mescid-i Seadet de denir.
MİÛN NEDİR:Kur’ân’ın âyet sayısı yüzden fazla olan sûrelerine denir:
MÜCMEL : Mânâsı anlaşılmayacak derecede Özet halde ve îzâha muhtaç söz, kısa ifade.
MÜTEŞABİH : Birbirine benzeyen. Usûl-i fıkha göre, Kur’ân-ı Ker’îm ve hâdîs-i şerifte geçen ve ne kasdedildiği kesin olarak bilinemeyen söz. Çoğulu: Müteşâbihât.
MÜTEVATİR: Yalan üzerinde toptan birleşmeleri akılca imkânsız olan bir topluluğun, aynı şekilde başka bir topluluktan rivayet etmiş olduğu haber veya hadîs
MÜŞKİLÜ’L-KUR’AN: Kuran okurken zihne takılan ayetler
MUAVVİZATEYN:Felak , nas sureklerinin ikisine birden verilen isim.
MUHAZAT-İ NİSA:Erginlik caginda olan bir kiz veya kadinin, cemaatle kilinan namazda erkegin yaninda veya önünde durmasi.Buna”Muhazati nisa” denir.
MUHAREMAT:evlenmesi haram olan kadinlar anlaminda fikih terimi.
MÜTEŞABİH AYETLER:Birden fazla manaya gelen , manası açık olmayıp manasında kapalılık bulunan, açıklamaya ihtiyaç duyulan ayetlere müteşabih ayetler
NASS:Dini bir terim olarak – geniş anlamıyla- Kur`an ve Sünnet metinlerini ifade eder.
NÜBÜVVET:Allah ile insanlar arasinda dünya ve ahiretle ilgili ihtiyaclarinin giderilmesi amaciyla yapilan elcilik görevi.
NÜBÜVVET MÜHRÜ:Hz.Muhammed`in iki kürek kemigi arasinda bulunan ve nübüvvetinin alametlerinden biri sayilan ben.
NÜZUL-İ KUR`AN:Peygamber Efendimize Allah tarafindan Kur`an ayetlerinin gelmesine denir.Bu ayetleri Cibri-i Emin`in getirmesine de, inzal, tenzil denir.
SİYAK-SİBAK:Kur’an-ı Kerim’in bir ayetini yorumlarken, konu ve kitap bütünlüğüne dikkat etmek ilmidir.
TECVİD: Tecvid:Kur`an- Kerim`i okuma kaidelerini(kurallarini) ögreten bilim.Güzelleştirmek, daha iyi bir hale getirmek anlamına gelir.
TEFRİK:Çağdaş İslam fıkhı literatürüne göre, eşlerin mahkemeye başvurarak hakim kararıyla boşanmalarına tefrik denir.
TEFSİR:Kur`an-i Kerim`in anlamini aciklayan bilim
TEHARRİ:Taharri: Bir şeyin hakikatini ona vâkıf olmak için araştırmak demektir. Hakikatine vâkıf olunamadığı zaman da bir şeye zann-ı gâlib hasıl etmekten ibarettirKıbleyi bilmeyen kişinin kıbleyi araştırmasıdır.
TENCİMU’L-KUR’AN :Kur’ân ayetlerinin 23 senelik risâlet devresi içerisinde parça parça indirilmesine tencîmu’l-Kur’ân denir.
TENZİL:Kur’ân’ın Hz. Cebrail vasıtasıyla Hz. Peygamber (Sallallâhu aleyhi ve sellem) ‘e indirildiği safhaya da tenzil denir.
TERTİL:Kur’an’ı ağır ağır, kelime ve harflerin hakkını vererek güzelce okuma.
ULUMU’L-KUR’AN :Cem’ul-Kur’ân, Esbabu’n-Nüzûl, Mekki ve’1-Medenî, el-Muhkem ve’l-müteşâbih, en-Nâsih ve’1-mensuh vb. gibi Kur’ân-ı Kerîm’le doğrudan irtibatı olan konuları inceleyen ilim. Başka bir ifadeyle; Kur’ân’a hizmet eden veya Kur’an’a dayanan ilimlere ulûmu’1-Kur’ân denir
VAHY:Vahy; İlham etmek, bildirmek, süratle işaret etmek, gizlice ihbar etmek, bir şeyi gerek uyanık iken ve gerek uyku hâlinde kalbe atmak demektir.
VAHİY KÂTİPLERİ :Rasûlüllah (s.a.s)’e vahyedilen âyetleri yazanlar, kaydedenler.
VÜCUH VE’N-NEZAİR :Kur’ân-i Kerîm’de bir lafzın bir kaç mânâda kullanılmasına “vucûh” denir. Birden fazla kelimenin aynı mânâda kullanılmasına da “nezâir” denir
ZELLETÜ’L-KÂRÎ:Manası değişecek şekilde Kur`an-ı yanlış okumak.Buna zelletu`l-kari denir.Anlamı“Okuyanın sürcmesi,“ yanı yanlış okuması demektir.
ZEVATU’R-RA:Elif Lâm Râ ile başlayan Yûnus,Hûd,Yûsuf, Ra’d,İbrahim ve Hicr sûrelerine verilen isimdir.Felak ve Nas surelerine; MUAVİZETEYN,Bakara ve Ali İmran surelerine;ZEHREVAN,Târık suresinden Beyyine suresine kadar olan surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L MUVASSAT,Zilzâl suresinden Nâs suresine kadar olan bütün surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L KISAR,Hucurât suresinden Buruc suresine kadar olan surelere verilen ortak isim;Et TUVALU’L MUFASSAL,Bakara-Ali İmran-Nisa-Maide-En’am-A’raf-E
HAC TERİMLERİ
HAC TERİMLERİ
HAC, kasdetmek ,yönelmek manasına gelir. Kabe ve civarında bulunan kutsal yerleri, özel vakitler içerisinde usulüne uygun olarak ziyaret etmek ve yapılması gereken görevleri yerine getirmeye denir. Hicretin 9. Yılı Medine’ de farz kılınan Hac,Farziyyeti;Kitap,Sünnet ve icma ile sabittir. Ali İmran Suresi’nin 97.Ayetinde:Yoluna gücü yetenlerin evi(Kabe) Hac ve ziyaret etmeleri insanlar üzerinde Allah’ın bir hakkıdır.
MEŞAİR:Hac menasikinin diğer bir adıdır meşair.
NÜSÜK:Tavaf,Say,Vakfe,Şeytan taşlama,Kurbam kesme,İhram gibi olan Hac fiillerine denir.
KABE: Mescidi Haram denilen Camii Şerif’in ortasında,yaklaşık 13m. yüksekliğinde 12m. boyunda ve 11m genişliğinde taştan yapılmış dört köşe bir binadır.
HATİM:Kabe’nin Kuzeybatı duvarının (Rükn-i Iraki ile Rükn-i Şami arası) karşısında,zeminden 1m. Kadar yüksek 1,5m. Kalınlığında yarım daire şeklinde duvardır.
HİCRİ İSMAİL:Hatim duvarı ile Beytullah arasındaki boşluğa denir.(Hicri Kabe veya Hatıra da denir).
KABE KAPISI:Kabe’nin Kuzeydoğu duvarında (Rükn-i Haceri Esved ile Rükn-i Iraki arasında) zeminden 2m. Kadar yükseklikte Kabe kapısı vardır.
MÜLTEZEM:Haceri Esved ile Kabe kapısı arasında ki bölüme denir.
HACERİ ESVED:18-19cm kutrunda,kırmızımsı esmer,parlak bir taştır.Hz.İsmail(a.s) tarafından Ebu Kubeys dağından getirilen bu taş,tavafa başlama noktasıdır.Bu taşı istilam ederek Hacca başlamak sünnettir.
MAKAMI İBRAHİM:Hz.İbrahim(a.s) Kabe’yi inşa ederken iskele olarak kullandığı veya halkı Hacca davet ederken üzerine çıktığı taşın bulunduğu yere denir.
KABE’NİN KÖŞELERİ; 1).Rükni Haceri Esved(Doğu köşesinde) 2).Rükni Yemani(Güney köşesinde)3).Rükni Şami(Batı köşesinde) 4).Rükni Irak(Kuzey köşesinde)
NOT: Harem bölgesinin sınırlarını Cebralin rehberliğiyle Hz.İbrahim belirlemiş,sınırları daha sonra Hz peygamber tarafından belirlenmiştir. Belirlenen yerler ise kabeye en yakın olan Tenim ve Ci’rane dir.
HACCIN KISIMLARI;
1).Farz Hac 2).Vacip H ac 3).Nafile Hac
HACCIN EDA ŞEKİLLERİ;
1).İfrad 2)Temettü 3)Kıran
HAC AYLARI;
1)Şevval Ayı 2)Zilkade 3) Zilhicenin ilk 10 günü
EYYAMI MALUMAT:Zilhiccenin ilk 10 günüdür.Terviye,Arefe ve Kurban günleri bunlardandır.
EYYAMU MADUDAT:Sayılı günler demektir.Arefe günü sabah namazından başlayıp Bayramın 4.gününü ikindi namazına kadardır.
TERVİYE GÜNÜ:Zilhicenin 8.günüdür.Arefe gününün bir önce ki günüdür.
AREFE GÜNÜ:Zilhiccenin 9.günüdür..
EYYAMI MİNA:Mina’da şeytan taşlama günüdür.
AFAKİ:Mekke’nin etrafında ki Mikat denilen noktaların sınırladığı bölgenin dışında ikamet eden kimselerdir.
MEKKİ:Mekke ve Mikat sınırları içerisinde ikamet eden kişilere denir.
MİKAT:Mekkeye gelenlerin ihramsız geçemeyecrkleri bölgeye denir.
HAREM BÖLGESİ: Mekke etrafında,bitkileri koparılmamak ve hayvanları avlanmamak üzere sınırları belirlenmiş bölgeye denir.
HARAMEYN:İki harem anlamına gelen kelime Mekke ve Medine anlamına gelir.
HİLL BÖLGESİ:Harem bölgesi ile mikat sınırları arasında kalan yerdir.” İHRAM:Hac veya Umre niyetiyle,diğer zamanlarda helal olan bir kısım fiil ve davranışları,kişinin kendisine belirli bir süre için kendisine haram kılmasıdır.Bu esnada erkekleri büründükleri Rida ve İzar denilen iki parça örtüye de halk arasında ihram denilmektedir.İhram Niyet ve Telbiye ile olur.
MUHRİM: İhrama giren kimseye ihramlı olduğu sürece muhrim denir.
TEHALLÜL:Belirli görevleri yaptıktan sonra ihramdan çıkmaya denir.
MÜZDELİFE:Arafat ile mina arasında kalan bölgedir.
Hükmü VACİPTİR.
MEŞAR-İ HARAM:Müzdelifede kuzeh dağı üzerinde olan bir tepedir.
MİNA:Müzdelife ile Mekke arasında harem sınırları içinde bir bölgedir.
CEMRELER:Minada şeytan taşlama yerleridir. Buna Remy-i cimar da denir.
BÜYÜK CEMRE:Cemre-i akabe
ORTA CEMRE:Cemre-i vusta
KÜÇÜK CEMRE:Cemre-i ula
MESCİDİ HARAM:Mekke’de ortasında kabe bulunan camidir.
MESCİDİ AKSA(Beyti Maktis):Kudüs’te bulunan camidir.
Mescidi Aksay’ı Davut oğlu Sülayman inşa etmiştir.Diğer adı bet hamük taştır.
MESCİDİ NEBEVİ:Medine’de bulunan içinde Efendimiz( S.A.V) bulunduğu camidir.
RAVZA-İ MUTAHHARA:Mescidi Nebevi’nin içinde peygamberimizin mübarek kabri ile mimberi arasında ki yerdir.
MESCİDİ KUBA:Medine’de kuba’da bulunan camidir.
İHSAR:Hac ve Umre için ihrama girmiş kimsenin,Hac ve Umreyi tamamlamadan ihramdan çıkmasıdır.
FEVAT:Arafat vakvesine belirli zamanda yetişememek,vakfenin vaktini kaçırmak demektir.
HACCI MEBRUR:Makbul olan Hac demektir.
İHCAC:Hac için bedel tutmaya denir.
KUBBE-İ HADRA:Mescidi Nebevi’deki Efendimiz (s.a.v)’in üzerindeki yeşil kübbedir.
İSTİTAAT:Hac ibadetini yapabilmek için beden ve mali imkanın yeterli düzeyde bulunmasına literatürde,yapabilme,güç yetirebilme anlamına gelir.
MES’A:Safa ile Merve arasında say yapılan yere denir.
TAVAF:Kabenin etrafında yedi defa dönmektir.
TAVAF NAMAZINI TERKETMENİN CEZASI; Tavaf namazını terk eden kişi , her rekat için ayrı ayrı sadaka-i fıtır verir.L
TAVAFIN ÇEŞİTLERİ:1).Nezir Tavafı 2).Tahiyatü’l-ül Mescid Tavafı 3)Tatavvu
ŞAVT:Kabe tavaf edilirken her bir dönmeye denir.
Yedi şavt bir tavaftır.
SA’Y:Safa ile Merve arasında yedi defa gidip gelmektir.
VAKFE:Arafat ve Müzdelifede durmaktır. Hükmü vaciptir.
IZDIBA:İhramın örtünülen parçasının bir ucunu sağ koltuk altına alıp,sol omuz üzerine atmaktır.
REMEL:Tavafın ilk üç dönüşünde süratli ve dik yürümektir.
TEYAMÜN:Tavafı Kabe’nin sağından yapmak demektir.
EBTAH:Hacıların, veda tavafından önceki gün,Mekke ile mina(muhassab)arasında konaklayarak burada ,ögle,ikindi,akşam ve yatsı namazlarını kıldıkları biraz istirahat edip, sabaha karşı veda tavafı için Mekke’ye hareket ettikleri düzlüktür.Buraya bahta veya hasba denir.
HERVELE:Sa’y’da iki yeşil direk arasını süratle yürümektir.
EYYAMI MİNA:Mina günleri demektir. Mina günleri zilhicce ayının 10,11,12. günlerdir.
CİNAYETÜL HAC:Hac yasakları demektir.
CİDAL:Başkalarıyla tartışmak ,hakaret ve kavga etmek anlamına gelir.İhram yasaklarından biridir.
YEVMİ NAHR:Kurban kesme günüdür.
HEDY:Allah’u Teala’nın rahmetine yaklaşmak veya işlenen bir yasağa kefaret olmak için Harem Bölgesinde kesilmek üzere götürülen veya kendisi veya parası gönderilen kurbana denir.
UHDİYE:Kurban bayramı dolayısıyla kwsilen kurbanlara denir.
TEŞRİK: Et kurutmak ,suya kandırmak , gördüğü rüya üzerine düşünmek demektir.
DEM:Koyun cinsinden olan kurbana denir.
BEDENE:Deve,sığır cinsinden olan kurbana denir.
DEM-İ ŞÜKRAN:Şükür kurbanı demektir.
DEM-İ CÜBRAN:Ceza kurbanı demektir.
İLK TEHALLÜL:Hanefi mezhebinde,cinsel ilişki dışında ki ihram yasaklarının kalkmasını sağlayan ilk tehallül ancak sacların traş edilmesi veya kısaltılması ile olur.Bayramın ilk günü fecr-i sadıktan sonra traş olmakla ilk tehallül gerçekleşir.
İKİNCİ TEHALLÜL: İlk tehallülden sonra ziyaret tavafının da yapılmasıyla olur.
NOT: Peygamber efendimiz ömründe sadece bir kez hac yapmıştır.
UMRE
Umre,ihrama girerek tavaf ve say yaptıktan sonra tıraş olup ihramdan çıkmaktır. Hanefi ve Maliki mezhebine göre ömürde bir kez umre yapmak sünnettir.Niyet ve telbiye ile yapılır.
UMRENİN ZAMANI: Umre için herhangi bir belirli zaman yoktur.Ramazan da yapılması daha uygundur ve menduptur. Ancak,arefe günü sabahından bayramın dördüncü günü akşamına kadar yapılması mekruh görülmüştür.
NOT: Türkiyeden gidenler Ten’im de ihrama girerler.Bugün burada Hz. Aişe mescidi bulunmaktadır.
UMREDE NELER YAPILMAZ;
1).Arafatta vakfe yapılmaz,
2).Müzdelifede vakfe tapılamaz,
3).Remy-i cimar yapılamaz,
4). Kurban kesilmez,
MUTEMİR:Umre yapan kimseye yarı hacı anlamında mutemir denir.
KAYNAKLAR:
-Diyanet Hac Rehberi ,
-Diyanet Yeterlilk ve Seviye Tespit
Sınavları kaynak kitabı,
-Diyanet İLMİHAL 1.Cilt,
-Din Görevlisi MBST Yeterlilik Sınavı Başucu Kitabı.
HAZIRLAYAN: Rize Çayeli Armutlu Köyü KUR’AN Kursu öğreticisi
HAC, kasdetmek ,yönelmek manasına gelir. Kabe ve civarında bulunan kutsal yerleri, özel vakitler içerisinde usulüne uygun olarak ziyaret etmek ve yapılması gereken görevleri yerine getirmeye denir. Hicretin 9. Yılı Medine’ de farz kılınan Hac,Farziyyeti;Kitap,Sünnet ve icma ile sabittir. Ali İmran Suresi’nin 97.Ayetinde:Yoluna gücü yetenlerin evi(Kabe) Hac ve ziyaret etmeleri insanlar üzerinde Allah’ın bir hakkıdır.
MEŞAİR:Hac menasikinin diğer bir adıdır meşair.
NÜSÜK:Tavaf,Say,Vakfe,Şeytan taşlama,Kurbam kesme,İhram gibi olan Hac fiillerine denir.
KABE: Mescidi Haram denilen Camii Şerif’in ortasında,yaklaşık 13m. yüksekliğinde 12m. boyunda ve 11m genişliğinde taştan yapılmış dört köşe bir binadır.
HATİM:Kabe’nin Kuzeybatı duvarının (Rükn-i Iraki ile Rükn-i Şami arası) karşısında,zeminden 1m. Kadar yüksek 1,5m. Kalınlığında yarım daire şeklinde duvardır.
HİCRİ İSMAİL:Hatim duvarı ile Beytullah arasındaki boşluğa denir.(Hicri Kabe veya Hatıra da denir).
KABE KAPISI:Kabe’nin Kuzeydoğu duvarında (Rükn-i Haceri Esved ile Rükn-i Iraki arasında) zeminden 2m. Kadar yükseklikte Kabe kapısı vardır.
MÜLTEZEM:Haceri Esved ile Kabe kapısı arasında ki bölüme denir.
HACERİ ESVED:18-19cm kutrunda,kırmızımsı esmer,parlak bir taştır.Hz.İsmail(a.s) tarafından Ebu Kubeys dağından getirilen bu taş,tavafa başlama noktasıdır.Bu taşı istilam ederek Hacca başlamak sünnettir.
MAKAMI İBRAHİM:Hz.İbrahim(a.s) Kabe’yi inşa ederken iskele olarak kullandığı veya halkı Hacca davet ederken üzerine çıktığı taşın bulunduğu yere denir.
KABE’NİN KÖŞELERİ; 1).Rükni Haceri Esved(Doğu köşesinde) 2).Rükni Yemani(Güney köşesinde)3).Rükni Şami(Batı köşesinde) 4).Rükni Irak(Kuzey köşesinde)
NOT: Harem bölgesinin sınırlarını Cebralin rehberliğiyle Hz.İbrahim belirlemiş,sınırları daha sonra Hz peygamber tarafından belirlenmiştir. Belirlenen yerler ise kabeye en yakın olan Tenim ve Ci’rane dir.
HACCIN KISIMLARI;
1).Farz Hac 2).Vacip H ac 3).Nafile Hac
HACCIN EDA ŞEKİLLERİ;
1).İfrad 2)Temettü 3)Kıran
HAC AYLARI;
1)Şevval Ayı 2)Zilkade 3) Zilhicenin ilk 10 günü
EYYAMI MALUMAT:Zilhiccenin ilk 10 günüdür.Terviye,Arefe ve Kurban günleri bunlardandır.
EYYAMU MADUDAT:Sayılı günler demektir.Arefe günü sabah namazından başlayıp Bayramın 4.gününü ikindi namazına kadardır.
TERVİYE GÜNÜ:Zilhicenin 8.günüdür.Arefe gününün bir önce ki günüdür.
AREFE GÜNÜ:Zilhiccenin 9.günüdür..
EYYAMI MİNA:Mina’da şeytan taşlama günüdür.
AFAKİ:Mekke’nin etrafında ki Mikat denilen noktaların sınırladığı bölgenin dışında ikamet eden kimselerdir.
MEKKİ:Mekke ve Mikat sınırları içerisinde ikamet eden kişilere denir.
MİKAT:Mekkeye gelenlerin ihramsız geçemeyecrkleri bölgeye denir.
HAREM BÖLGESİ: Mekke etrafında,bitkileri koparılmamak ve hayvanları avlanmamak üzere sınırları belirlenmiş bölgeye denir.
HARAMEYN:İki harem anlamına gelen kelime Mekke ve Medine anlamına gelir.
HİLL BÖLGESİ:Harem bölgesi ile mikat sınırları arasında kalan yerdir.” İHRAM:Hac veya Umre niyetiyle,diğer zamanlarda helal olan bir kısım fiil ve davranışları,kişinin kendisine belirli bir süre için kendisine haram kılmasıdır.Bu esnada erkekleri büründükleri Rida ve İzar denilen iki parça örtüye de halk arasında ihram denilmektedir.İhram Niyet ve Telbiye ile olur.
MUHRİM: İhrama giren kimseye ihramlı olduğu sürece muhrim denir.
TEHALLÜL:Belirli görevleri yaptıktan sonra ihramdan çıkmaya denir.
MÜZDELİFE:Arafat ile mina arasında kalan bölgedir.
Hükmü VACİPTİR.
MEŞAR-İ HARAM:Müzdelifede kuzeh dağı üzerinde olan bir tepedir.
MİNA:Müzdelife ile Mekke arasında harem sınırları içinde bir bölgedir.
CEMRELER:Minada şeytan taşlama yerleridir. Buna Remy-i cimar da denir.
BÜYÜK CEMRE:Cemre-i akabe
ORTA CEMRE:Cemre-i vusta
KÜÇÜK CEMRE:Cemre-i ula
MESCİDİ HARAM:Mekke’de ortasında kabe bulunan camidir.
MESCİDİ AKSA(Beyti Maktis):Kudüs’te bulunan camidir.
Mescidi Aksay’ı Davut oğlu Sülayman inşa etmiştir.Diğer adı bet hamük taştır.
MESCİDİ NEBEVİ:Medine’de bulunan içinde Efendimiz( S.A.V) bulunduğu camidir.
RAVZA-İ MUTAHHARA:Mescidi Nebevi’nin içinde peygamberimizin mübarek kabri ile mimberi arasında ki yerdir.
MESCİDİ KUBA:Medine’de kuba’da bulunan camidir.
İHSAR:Hac ve Umre için ihrama girmiş kimsenin,Hac ve Umreyi tamamlamadan ihramdan çıkmasıdır.
FEVAT:Arafat vakvesine belirli zamanda yetişememek,vakfenin vaktini kaçırmak demektir.
HACCI MEBRUR:Makbul olan Hac demektir.
İHCAC:Hac için bedel tutmaya denir.
KUBBE-İ HADRA:Mescidi Nebevi’deki Efendimiz (s.a.v)’in üzerindeki yeşil kübbedir.
İSTİTAAT:Hac ibadetini yapabilmek için beden ve mali imkanın yeterli düzeyde bulunmasına literatürde,yapabilme,güç yetirebilme anlamına gelir.
MES’A:Safa ile Merve arasında say yapılan yere denir.
TAVAF:Kabenin etrafında yedi defa dönmektir.
TAVAF NAMAZINI TERKETMENİN CEZASI; Tavaf namazını terk eden kişi , her rekat için ayrı ayrı sadaka-i fıtır verir.L
TAVAFIN ÇEŞİTLERİ:1).Nezir Tavafı 2).Tahiyatü’l-ül Mescid Tavafı 3)Tatavvu
ŞAVT:Kabe tavaf edilirken her bir dönmeye denir.
Yedi şavt bir tavaftır.
SA’Y:Safa ile Merve arasında yedi defa gidip gelmektir.
VAKFE:Arafat ve Müzdelifede durmaktır. Hükmü vaciptir.
IZDIBA:İhramın örtünülen parçasının bir ucunu sağ koltuk altına alıp,sol omuz üzerine atmaktır.
REMEL:Tavafın ilk üç dönüşünde süratli ve dik yürümektir.
TEYAMÜN:Tavafı Kabe’nin sağından yapmak demektir.
EBTAH:Hacıların, veda tavafından önceki gün,Mekke ile mina(muhassab)arasında konaklayarak burada ,ögle,ikindi,akşam ve yatsı namazlarını kıldıkları biraz istirahat edip, sabaha karşı veda tavafı için Mekke’ye hareket ettikleri düzlüktür.Buraya bahta veya hasba denir.
HERVELE:Sa’y’da iki yeşil direk arasını süratle yürümektir.
EYYAMI MİNA:Mina günleri demektir. Mina günleri zilhicce ayının 10,11,12. günlerdir.
CİNAYETÜL HAC:Hac yasakları demektir.
CİDAL:Başkalarıyla tartışmak ,hakaret ve kavga etmek anlamına gelir.İhram yasaklarından biridir.
YEVMİ NAHR:Kurban kesme günüdür.
HEDY:Allah’u Teala’nın rahmetine yaklaşmak veya işlenen bir yasağa kefaret olmak için Harem Bölgesinde kesilmek üzere götürülen veya kendisi veya parası gönderilen kurbana denir.
UHDİYE:Kurban bayramı dolayısıyla kwsilen kurbanlara denir.
TEŞRİK: Et kurutmak ,suya kandırmak , gördüğü rüya üzerine düşünmek demektir.
DEM:Koyun cinsinden olan kurbana denir.
BEDENE:Deve,sığır cinsinden olan kurbana denir.
DEM-İ ŞÜKRAN:Şükür kurbanı demektir.
DEM-İ CÜBRAN:Ceza kurbanı demektir.
İLK TEHALLÜL:Hanefi mezhebinde,cinsel ilişki dışında ki ihram yasaklarının kalkmasını sağlayan ilk tehallül ancak sacların traş edilmesi veya kısaltılması ile olur.Bayramın ilk günü fecr-i sadıktan sonra traş olmakla ilk tehallül gerçekleşir.
İKİNCİ TEHALLÜL: İlk tehallülden sonra ziyaret tavafının da yapılmasıyla olur.
NOT: Peygamber efendimiz ömründe sadece bir kez hac yapmıştır.
UMRE
Umre,ihrama girerek tavaf ve say yaptıktan sonra tıraş olup ihramdan çıkmaktır. Hanefi ve Maliki mezhebine göre ömürde bir kez umre yapmak sünnettir.Niyet ve telbiye ile yapılır.
UMRENİN ZAMANI: Umre için herhangi bir belirli zaman yoktur.Ramazan da yapılması daha uygundur ve menduptur. Ancak,arefe günü sabahından bayramın dördüncü günü akşamına kadar yapılması mekruh görülmüştür.
NOT: Türkiyeden gidenler Ten’im de ihrama girerler.Bugün burada Hz. Aişe mescidi bulunmaktadır.
UMREDE NELER YAPILMAZ;
1).Arafatta vakfe yapılmaz,
2).Müzdelifede vakfe tapılamaz,
3).Remy-i cimar yapılamaz,
4). Kurban kesilmez,
MUTEMİR:Umre yapan kimseye yarı hacı anlamında mutemir denir.
KAYNAKLAR:
-Diyanet Hac Rehberi ,
-Diyanet Yeterlilk ve Seviye Tespit
Sınavları kaynak kitabı,
-Diyanet İLMİHAL 1.Cilt,
-Din Görevlisi MBST Yeterlilik Sınavı Başucu Kitabı.
HAZIRLAYAN: Rize Çayeli Armutlu Köyü KUR’AN Kursu öğreticisi
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)